اقتصاد فضا و توسعه روستایی

اقتصاد فضا و توسعه روستایی

تحلیل راهبردی توسعه کشت زعفران در شهرستان جوانرود

نوع مقاله : پایان‌نامه/رساله

نویسندگان
1 سازمان جهاد کشاورزی، استان کرمانشاه، ایران
2 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3 سازمان جهاد کشاورزی، استان کرمانشاه؛ گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.22034/serd.2026.10608
چکیده
هدف: زعفران گیاهی مقاوم به کم‌آبی است که به عنوان یک کشت جایگزین در منطقه جوانرود در حال گسترش است. با توجه به نو بودن این کشت در منطقه مورد مطالعه، هدف از مطالعه حاضر، ارزیابی توسعه کشت زعفران در شهرستان جوانرود بوده‌است.
روش پژوهش: این مطالعه از طرح تلفیقی (کیفی- کمّی) و روش تحقیق مطالعه موردی بهره می­گیرد. جامعه مورد مطالعه شامل تمامی زعفران­کاران و کارشناسان جهاد کشاورزی در شهرستان جوانرود بودند که با استفاده از روش نمونه­گیری هدفمند از نوع بارز با 16 نفر از زعفرانکاران و 10 نفر از کارشناسان مصاحبه انجام شد. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامه بوده‌است. تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از تحلیل راهبردی SWOT صورت گرفت. در نهایت، با استفاده از ماتریس برنامه­ریزی راهبردی کمّی (QSPM)، مناسب‌ترین راهبردها برای توسعه کشت زعفران در منطقه جوانرود انتخاب شد.
یافته‌ها: بر اساس نتایج، 7 طبقه گسترده برای نقاط قوت توسعه کشت زعفران شناسایی شدند که مهمترین آنها "امکان فرایند تولید بصورت خانوادگی" و "وجود ظرفیت­های مناسب تولید زعفران در منطقه" هستند. همچنین 7 طبقه­ ضعف از قبیل "عدم پذیرش زعفران به عنوان الگوی کشت" و "فروش فله­ای و بسته­بندی نامناسب" شناسایی شدند. فرصت­های شناسایی شده توسعه کشت زعفران 4 طبقه بودند که مهمترین آنها "سازگاری کشت زعفران با اقلیم منطقه" و "دسترسی به بازارهای گسترده برای زعفرانکاران عمده" به‌دست آمد. از جمله تهدیدهای مهم توسعه کشت زعفران، "محدود بودن بازار" و "عدم تامین نهاده و ادوات کافی کشت زعفران توسط سازمان جهاد کشاورزی" شناسایی شد. در نهایت، راهبرد مناسب برای توسعه کشت زعفران در شهرستان جوانرود راهبرد تهاجمی (SO) به‌دست آمد.
نتیجه‌گیری: دستاوردهای این مطالعه می­تواند به مسئولین ذی‌ربط در سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه و شهرستان جوانرود کمک کند تا از راهبرد مناسب برای توسعه کشت زعفران استفاده نمایند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Strategic Analysis of Saffron Cultivation Development in Javanrud County

نویسندگان English

Nooshin Amani 1
Kiumars Zarafshani 2
Lida Sharafi 3
1 Agriculture-Jahad Organization, Kermanshah, Iran
2 Department of Agricultural Extension & Education, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah, Iran
3 Agriculture-Jahad Organization, Kermanshah; Department of Agricultural Extension & Education, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah, Iran
چکیده English

Objective: Saffron is a drought-resistant crop that has recently been promoted as an alternative agricultural product in Javanrud County, western Iran. Given the novelty of saffron cultivation in the region, this study aimed to assess its development potential and identify appropriate strategies for its expansion.
Methods: A mixed-methods case study approach was employed. The study population consisted of saffron growers and agricultural experts in Javanrud County. Data were collected through semi-structured interviews with 16 experienced saffron farmers and 10 agricultural specialists selected through purposive sampling. SWOT analysis was applied to identify internal and external factors affecting saffron cultivation. Subsequently, the Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM) was used to prioritize development strategies.
Results: The results revealed seven major strengths, among which family-based production capacity and favorable regional conditions for saffron cultivation were the most important. Seven major weaknesses were also identified, including limited acceptance of saffron as a cropping pattern and inadequate packaging and marketing practices. Opportunities included the compatibility of saffron cultivation with the local climate and access to broader markets, while major threats involved market limitations and insufficient provision of inputs and equipment by agricultural support institutions. Overall, the aggressive (SO) strategy was identified as the most suitable development strategy.
Conclusions: The findings provide practical guidance for agricultural policymakers and extension organizations in Kermanshah Province and Javanrud County to formulate effective strategies for promoting sustainable saffron cultivation.

کلیدواژه‌ها English

SWOT Analysis
Saffron Cultivation Development
Javanrud County
Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM)
Analytic Hierarchy Process (AHP)
ارشادی، نوشین؛ و ویسی مال امیری، ایمان (1403). بررسی اهمیت اقتصادی- اجتماعی کشت زعفران در استان کرمانشاه. هفتمین همایش ملی زعفران، دانشگاه بیرجند، 24-23 آبان 1403. 
بهادری قزلجه، مختار؛ ظریفیان، شاپور؛ کوهستانی، حسین؛ و کلانتری، خلیل (1397). شناسایی نشانگرهای پایداری اقتصادی و اجتماعی کشاورزی خانوادگی کوچک - مقیاس. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران (علوم کشاورزی ایران)، 49 (1)، 165-177. 
جهان‌شیری، مهدی (1397). بررسی نقش تبلیغات در معرفی و فروش زعفران (مورد مطالعه: مصرف کنندگان زعفران بازار رضای شهر مشهد، پنجمین همایش ملی زعفران، تربت حیدریه، 23/8/1397.
حاتمی سردشتی، زهرا؛ بخشی، محمدرضا؛ و جامی الاحمدی، مجید (1393). تحلیل اقتصادی تولید زعفران در استان خراسان جنوبی. کشاورزی بوم شناختی، 4 (1)، 42-33.
حسینی، سید ابوالحسن؛ بخشوده، محمد؛ و زیبایی، منصور (1394). تدوین و انتخاب استراتژی­های بهینه توسعه زعفران در افغانستان. چهارمین همایش ملی زعفران، قائنات، 12/8/1394.
حیدری، مسلم؛ یوسفی، علیرضا؛ رستمی، فاطمه؛ و حسینی صدیق، سید محمود (1398). پهنه‌بندی آگروکلیمایی کشت زعفران در استان همدان رهیافتی برای تغییر الگوی کشت. جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 30 (4)، 99-114.
خادمی، کریم؛ سپهوند، علی؛ سیاه منصور، رضا؛ محمدیان، علی؛ و احمدی، شهلا (1392). بررسی عملکرد زعفران در دو شرایط دیم و آبی در یک دوره شش‌ساله در شهرستان خرم آباد. پژوهش­های زعفران، 1 (2)، 119-110. 
رستگاری‌پور، فاطمه؛ و شیبانی، ملیحه (1398). بررسی دیدگاه زعفران کاران در خصوص تغییرات اقلیم و استراتژی­های سازگاری (مطالعه موردی: شهرستان تربت حیدریه). زراعت و فناوری زعفران، 7 (4)، 551-562.
رستگاری­پور، فاطمه.، و محمدی، نریمان (1397). بررسی عوامل مؤثر بر ارزآوری زعفران در ایران با تاکید بر بسته­بندی. پژوهش­های زعفران، 6 (1)، 73-51. 
رمضانی، محمدرضا؛ دوراندیش، آرش؛ و داوری ترشیزی، محدثه (1397). تحلیل اقتصادی و بررسی عوامل مؤثر بر ناکارایی مزارع زعفران شهرستان گناباد. پژوهش­های زعفران، 6 (2)، 202-191.
رنجبر، هادی؛ حق دوست، علی اکبر؛ صلصالی، مهوش؛ خوشدل، علیرضا؛ سلیمانی، محمدعلی؛ و بهرامی، نسیم (1391). نمونه­گیری در پژوهش­های کیفی: راهنمایی برای شروع. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران. 10 (3)، 238-250.
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ و حجازی، الهه (1379). روش­های تحقیق در علوم رفتاری، نشر آگاه.408 ص.
شرفی، لیدا؛ و زرافشانی، کیومرث (1401). زمینه­یابی تشکیل شرکت تعاونی زعفران کاران در استان کرمانشاه. طرح پژوهشی، اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
صفری نجف‌آبادی، پروانه (1396). نقش بسته‌بندی زعفران ایران در ارزآوری کشور. کنفرانس پژوهش­های نوین ایران و جهان در مدیریت، اقتصاد، حسابداری و علوم انسانی. شوشتر، شیراز، 28/2/1396.
علیزاده سالطه، سعیده؛ نیرپور آیسان، و هوشمند، سپیده (1396). بررسی آثار اقتصادی-اجتماعی و برآورد سود کشت و کار زعفران در منطقه بناب شهرستان مرند. پژوهش­های زعفران، 5 (1): 78-89. 
غنجی، مستانه؛ و خوشنودی­فر، زهرا (1400). تحلیل عوامل موثر بر تمایل به پذیرش کشت زعفران (مطالعه موردی: کشاورزان شهرستان فراهان استان مرکزی). مجله ترویجی زعفران و گیاهان دارویی. 3، 7-1.
فال سلیمان، محمود؛ و صادقی، حجت الله (1392). تحلیل توانمندی­های بخش کشاورزی استان خراسان جنوبی در راستای توسعه پایدار با استفاده از مدل SWOT. جغرافیا و توسعه. 11 (30)، 139-156. 
فرامرزی فرد، ساره؛ خالدی، شهریار و مهدوی، مسعود (1397). امکان­سنجی کشت زعفران در استان کرمانشاه. جغرافیایی سرزمین، 15 (59)، 103-114.
فیروزی، محمدعلی؛ امان پور، سعید؛ و حصیری، آمنه (1395). بررسی نقش کشاورزی در توسعه پایدار روستایی (نمونه موردی: بخش بردخون؛ شهرستان دیر). جغرافیا و برنامه­ریزی شهری چشم انداز زاگرس، 8 (27)، 125-140.
قطبی، ویدا؛ ماهرخ، علی؛ عزیزی، فرهاد؛ و زمانیان، محمد (1397). بررسی مزیت کشت مخلوط یونجه با گراس­های علوفه­ای در شرایط فاریاب. یافته­های تحقیقاتی در گیاهان زراعی و باغی، 8 (2)، 185-171. 
مجرد، فیروز؛ و غفوری‌زاده، محمد (1393). قابلیت اقلیمی کشت زعفران در استان­های کرمانشاه و کردستان. تحقیقات جغرافیایی، 29 (2)، 87-102. 
مقدم، وحید؛ واعظ، محمد؛ و اکبری، نعمت‌اله (1391). ارزیابی میزان انطباق مطالعات اقتصاد کلان ایران با اولویت­های پژوهشی اقتصاد ایران به روش تحلیل محتوا. راهبرد اقتصادی، 1 (1 47-69.
ناصری، محبوبه (1402). تحلیل عوامل موثر بر عملکرد زعفران. علوم باغبانی، 14، 36-23. 
نصرالله‌زاده، احمد؛ جعفری، سید مهدی؛ و اکبری، احسان (1393). بررسی چالش­ها و مشکلات بسته­بندی زعفران. علوم و فنون بسته­بندی، 5 (20)، 18-29.
هندی­زاده، هنگامه؛ کرباسی، علیرضا؛ محتشمی، تکتم؛ و صحابی، حسین (1398). رتبه­بندی متغیرهای اقتصادی- اجتماعی مؤثر بر تجارت دو جانبه زعفران ایران و شرکای تجاری. پژوهش­های زعفران، 7 (1)، 67-55. 
یاوری، ندا؛ و زرافشانی، کیومرث (1396). بررسی عوامل موثر بر پذیرش کشت زعفران در شهرستان های سنقر و صحنه در استان کرمانشاه. پژوهش­های زعفران. 5 (1)، 123-111.  https://doi.org/10.22077/JSR.2017.606  
دوره 15، شماره 55
بهار 1405
صفحه 35-60

  • تاریخ دریافت 08 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 25 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 27 اسفند 1404
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1405