اقتصاد فضا و توسعه روستایی

اقتصاد فضا و توسعه روستایی

شناسایی عوامل مؤثر تبیینکنندۀ پرورش طیور بومی در میان روستاییان استان مازندران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
10.22034/serd.2026.10617
چکیده
هدف: پرورش طیور بومی در روستاها موجب کارآفرینی و اشتغال برای زنان روستائی، تأمین پروتئین مورد نیاز، بهبود درآمد و توسعۀ روستایی پایدار خواهد شد. علیرغم فواید طیور بومی، استقبال از این فعالیت روستایی چندان مورد توجه قرار نگرفته‌است. بنابراین شناسایی عوامل مؤثر بر پرورش طیور بومی در بین روستائیان استان مازندران میتواند زمینههای بهبود تمایل روستائیان به انجام این فعالیت بومی را فراهم کند.
روش پژوهش: پژوهش حاضر، کمّی و توصیفی- پیمایشی است. جامعۀ آماری کل بهره­برداران طیور بومی در استان مازندران به تعداد 64725 نفر هستند. برای انتخاب افراد نمونه از روش نمونه­گیری چندمرحله­ای استفاده شد. 382 نفر از بهره­برداران طیور بومی به­صورت تصادفی به­عنوان نمونه انتخاب شدند. داده­های مورد نیاز از طریق پرسشنامۀ محقق­ساخته جمع­آوری شد. روایی پرسشنامه با نظرخواهی از کارشناسان و پایایی با محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد.
یافته‌ها: عوامل فردی- حرفه‎ای و عوامل اجتماعی- محیطی 73 درصد از تغییرات درک مفیدبودن و 36 درصد از تغییرات درک آسانی کاربرد را تبیین می‎کنند. درک مفیدبودن، نگرش، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری درک‌شده در مجموع 74 درصد از تغییرات قصد رفتاری و کنترل رفتاری درک‌شده و قصد رفتاری نیز حدود 64 درصد از تغییرات رفتار پرورش طیور بومی را تبیین می‎کنند.
نتیجه‌گیری: جوهرۀ اصلی مدل پیشنهادی در تمایل رفتاری بر بروز رفتار است اما کنترل رفتاری درک‌شده نیز متغیر مهمی است که در کنار قصد رفتاری حتی با شدت بیشتری نیز پرورش طیور بومی را تحت تأثیر قرار میدهد. افزایش قدرت ریسکپذیری تولیدکنندگان، ارتقای دانش و مهارت تولیدکنندگان، آگاهیرسانی عمومی برای مصرف طیور بومی، گسترش تعاونی تولیدکنندگان طیور بومی و عرضۀ وامهای بانکی کمبهره و هدفمند از جمله پیشنهادهای توسعۀ پرورش طیور بومی در استان مازندران است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identifying the Factors Explaining Indigenous Poultry Farming among Rural Residents in Mazandaran Province

نویسندگان English

Fatemeh Ghorbani Piralidehi 1
Somayeh Shirzadi Laskookalayeh 2
Fatemeh Farhadi 1
1 Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Crop Sciences, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran
2 Department of Agricultural Economics, Faculty of Agricultural Engineering, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran
چکیده English

Objective: Indigenous poultry farming in rural areas can create entrepreneurship and employment opportunities for rural women, contribute to household protein supply, improve income, and support sustainable rural development. Despite these recognized benefits, participation in this rural activity remains relatively limited. Accordingly, identifying the factors influencing indigenous poultry farming among rural residents in Mazandaran Province may help strengthen their willingness to engage in this locally adapted activity.
Methods: This study adopted a quantitative, applied, descriptive-survey research design. The statistical population comprised all indigenous poultry producers in Mazandaran Province, numbering 64,725 individuals. The researchers used a multistage sampling technique to select respondents and randomly selected 382 indigenous poultry producers as the study sample. Data were collected through a researcher-developed questionnaire. Content validity was assessed through consultation with experts, and the instrument’s reliability was confirmed using Cronbach’s alpha coefficient.
Results: Individual–professional and social–environmental factors explained 73% and 36% of the variance in perceived usefulness and perceived ease of use, respectively. Perceived usefulness, attitude, subjective norm, and perceived behavioral control jointly explained 74% of the variance in behavioral intention. In addition, behavioral intention and perceived behavioral control together explained approximately 64% of the variance in indigenous poultry-farming behavior.
Conclusions: The core explanatory mechanism of the proposed model lies in the effect of behavioral intention on the actual performance of indigenous poultry-farming behavior. Nevertheless, perceived behavioral control also represents a critical determinant and, in combination with behavioral intention, exerts an even stronger influence on the adoption of indigenous poultry farming. Key strategies recommended for developing indigenous poultry farming in Mazandaran Province include enhancing producers’ risk-taking capacity, improving technical knowledge and production skills, raising public awareness of indigenous poultry products, expanding producer cooperatives, and providing targeted low-interest bank loans.

کلیدواژه‌ها English

Food Security
Sustainable Rural Development
Rural Women
livelihood Assets
Indigenous Poultry
آذربایجانی، علیرضا؛ و توکلی، مجید (1401). هند بوک استفاده از ضایعات و پسماندهای خوراکی خانگی در تغذیۀ مرغ بومی. تهران: نشر آموزش کشاورزی، چاپ دوم.
آقائی، علی؛ و مرادی، مریم (1400). نقش صنعت طیور در اشتغال‎زایی و توسعه روستایی. دومین همایش ملی صنعت و تجاری‎سازی کشاورزی با تأکید بر پژوهش و توسعه در بنگاه‎های اقتصادی و صنایع وابسته، 22 اردیبهشت 1400، اهواز، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان.
ایرانی، بهمن؛ قلی زاده، محسن؛ و حافظیان، حسن (1404). مطالعه اثرات ژنتیکی افزایش اتوزومی و وابسته به جنس روی وزن تخم در سنین مختلف مرغ بومی مازندران. پژوهشهای تولیدات دامی، 18 (3)، 12-1. http://doi.org/10.61882/rap.2025.1484
بندری، ابوالمحمد؛ سواری ممبنی، آمنه؛ و سواری، مسلم (1404). شناسایی عوامل مؤثر بر تمیال کشاورزان شهرستان باغملک نست به پذیرش سیستم‎های آبیاری تحت فشار: کاربرد مدل پذیرش فناوری دیویس. مجله پژوهش‎های روستایی، 16 (1)، 15-31. http://doi.org/10.22059/jiui.2024.377524.1956
پرور، فاطمه؛ و خورشید، صدیقه (1403). ارائه الگوی پیشران‎های توسعه گردشگری کشاورزی با رویکرد توسعه پایدار (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان درود استان لرستان). روستا و توسعه پایدار فضا، 5 (3)، 103-78. http://doi.org/10.22077.vssd.2024.6708.1203
خانزادی، آزاد؛ شریف کریمی، محمد؛ و شکری، نعیم (1397). برآورد امنیت غذایی در استان کرمانشاه بر اشخص FSI. نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی، 32 (1)، 82-69. https://doi.org/10.22067/jead2.v32i1.68939
داوری، علی و رضازاده، آرش (1396). مدل­سازی معادلات ساختاری با نرم­افزار PLS. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
رزمی، حلیمه؛ و شمس، علی. (1397). شناسایی و تبیین نقش طیور محلی در معیشت خانوارهای روستایی شهرستان مراغه. نشریه علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 14 (2)، 81-65.
زارع شمس‎آبادی، آزاده؛ فلکی، ملیحه؛ و بخشی، محمدرضا (1403). بررسی اثرات مشاغل خانگی بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی. روستا و توسعه پایدار فضا، 5 (3)، 151-131. http://doi.org/10.22077/vssd.2024.7055.1219
سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران (1402). گزارش تعداد بهره­برداران طیور در سطح استان. موجود در آرشیو سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران.
صلاحی اصفهانی، گیتی (1397). گردشگری کشاورزی با محوریت توسعه پایدار روستایی نمونه موردی: انار دهکده قردین- ساوه، فصلنامه فضای گردشگری، 7 (27)، 97-87. http://doi.org/20.1001.1.22518827.1397.7.27.6.7
عبداللهی، عباس و طاهری، آزاده (1399). مدل­سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی به کمک نرم­افزار SmartPLS3. تهران: انتشارات ساوالان.
علم­بیگی، امیر؛ بامدی، مجتبی؛ فهام، الهام؛ و بابازاده، الهه (1400). تفکیک سطوح امکان­گرایی در کارآفرینی صاحبان کسب­وکار پرورش مرغ بومی در استان سیستان و بلوچستان بر مبنای الگوریتم نایوبیز. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 17 (2)، 62-47.
عیسی زهی، علی؛ و شریف زاده، مریم (1400). تحلیل وضعیت سرمایه های معیشت پایدار روستایی در شهرستان سراوان، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 10 (36)، 98-79. 
غزالی، سمانه؛ و زیبایی، منصور (1396). عاملهای مؤثر بر انتخاب راهبردهای معیشتی توسط خانوارهای عشایری استان فارس. اقتصاد کشاورزی، 11 (4)، 80-63.
قنبری، رضوان؛ عزیزی، خسرو؛ و غلامرضایی، سعید (1399). عوامل روانشناختی مرثر بر قصد کشاورزان به منظور متنوع‎سازی محصولات کشاورزی؛ مورد مطالعه شهرستان خرم‎آباد. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 2-51 (2)، 293-281. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2019.256401.668593
کشاورز، مرضیه (1399). تحلیل وضعیت امنیت غذایی و ضایعات مواد غذایی در خانوارهای روستایی در شرایط خشکسالی (مورد: شهرستان خرامه). فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 9 (4)، 106-83.
محمدپور، اصغر؛ شوریده، علیرضا؛ خوانساری، جواد؛ و دیانت، سیدرضا (1391). اصول پرورش و نگهداری مرغ بومی در روستا. مشهد: انتشارات سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، معاونت بهبود تولیدات دامی و مدیریت هماهنگی ترویج کشاورزی.
محمدی، یاسر؛ و عواطفی اکمل، فرشته (1404). فراتحلیل نقش کسب‎وکارهای خرد در توانمندسازی زنان روستایی. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 14 (52)، 82-63. http://doi.org/10.61882/serd.14.52.3
نگاهداری، داور؛ پورسعید، علیرضا؛ اشراقی سامانی، رویا؛ آرایش، محمد باقر؛ و ناصری، بهروز (1402). کاربرد رفتار برنامه‎ریزی شده در تبیین رفتار زیست‎محیطی روستاییان استان ایلام در حفاظت از جنگل‎های بلوط حوزه زاگرس جنوبی. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 2-54 (4)، 831-809. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2023.350774.669189
یادآور، حسین؛ نامی، مینا؛ و ظریفیان، شاپور (1397). کاربست تئوری رفتار برنامه‎ریزی شده در پذیرش کشاورزی ارگانیک. نشریه دانش کشاورزی و تولید پایدار، 28 (1)، 183-169.
دوره 15، شماره 56
تابستان 1405

  • تاریخ دریافت 13 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 18 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 29 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405