دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 Identifying the Factors Explaining Indigenous Poultry Farming among Rural Residents in Mazandaran Province شناسایی عوامل مؤثر تبیین‌کنندۀ پرورش طیور بومی در میان روستاییان استان مازندران 10617 10.22034/serd.2026.10617 FA فاطمه قربانی پیرعلیدهی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران سمیه شیرزادی لسکوکلایه گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران فاطمه فرهادی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران Journal Article 2026 01 03 Objective: Indigenous poultry farming in rural areas can create entrepreneurship and employment opportunities for rural women, contribute to household protein supply, improve income, and support sustainable rural development. Despite these recognized benefits, participation in this rural activity remains relatively limited. Accordingly, identifying the factors influencing indigenous poultry farming among rural residents in Mazandaran Province may help strengthen their willingness to engage in this locally adapted activity. Methods: This study adopted a quantitative, applied, descriptive-survey research design. The statistical population comprised all indigenous poultry producers in Mazandaran Province, numbering 64,725 individuals. The researchers used a multistage sampling technique to select respondents and randomly selected 382 indigenous poultry producers as the study sample. Data were collected through a researcher-developed questionnaire. Content validity was assessed through consultation with experts, and the instrument’s reliability was confirmed using Cronbach’s alpha coefficient. Results: Individual–professional and social–environmental factors explained 73% and 36% of the variance in perceived usefulness and perceived ease of use, respectively. Perceived usefulness, attitude, subjective norm, and perceived behavioral control jointly explained 74% of the variance in behavioral intention. In addition, behavioral intention and perceived behavioral control together explained approximately 64% of the variance in indigenous poultry-farming behavior. Conclusions: The core explanatory mechanism of the proposed model lies in the effect of behavioral intention on the actual performance of indigenous poultry-farming behavior. Nevertheless, perceived behavioral control also represents a critical determinant and, in combination with behavioral intention, exerts an even stronger influence on the adoption of indigenous poultry farming. Key strategies recommended for developing indigenous poultry farming in Mazandaran Province include enhancing producers’ risk-taking capacity, improving technical knowledge and production skills, raising public awareness of indigenous poultry products, expanding producer cooperatives, and providing targeted low-interest bank loans. هدف: پرورش طیور بومی در روستاها موجب کارآفرینی و اشتغال برای زنان روستائی، تأمین پروتئین مورد نیاز، بهبود درآمد و توسعۀ روستایی پایدار خواهد شد. علی‌رغم فواید طیور بومی، استقبال از این فعالیت روستایی چندان مورد توجه قرار نگرفته‌است. بنابراین شناسایی عوامل مؤثر بر پرورش طیور بومی در بین روستائیان استان مازندران می‎تواند زمینه‎های بهبود تمایل روستائیان به انجام این فعالیت بومی را فراهم کند. روش پژوهش: پژوهش حاضر، کمّی و توصیفی- پیمایشی است. جامعۀ آماری کل بهرهبرداران طیور بومی در استان مازندران به تعداد 64725 نفر هستند. برای انتخاب افراد نمونه از روش نمونهگیری چندمرحلهای استفاده شد. 382 نفر از بهرهبرداران طیور بومی بهصورت تصادفی بهعنوان نمونه انتخاب شدند. دادههای مورد نیاز از طریق پرسشنامۀ محققساخته جمعآوری شد. روایی پرسشنامه با نظرخواهی از کارشناسان و پایایی با محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. یافته‌ها: عوامل فردی- حرفه‎ای و عوامل اجتماعی- محیطی 73 درصد از تغییرات درک مفیدبودن و 36 درصد از تغییرات درک آسانی کاربرد را تبیین می‎کنند. درک مفیدبودن، نگرش، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری درک‌شده در مجموع 74 درصد از تغییرات قصد رفتاری و کنترل رفتاری درک‌شده و قصد رفتاری نیز حدود 64 درصد از تغییرات رفتار پرورش طیور بومی را تبیین می‎کنند. نتیجه‌گیری: جوهرۀ اصلی مدل پیشنهادی در تمایل رفتاری بر بروز رفتار است اما کنترل رفتاری درک‌شده نیز متغیر مهمی است که در کنار قصد رفتاری حتی با شدت بیشتری نیز پرورش طیور بومی را تحت تأثیر قرار می‎دهد. افزایش قدرت ریسک‎پذیری تولیدکنندگان، ارتقای دانش و مهارت تولیدکنندگان، آگاهی‎رسانی عمومی برای مصرف طیور بومی، گسترش تعاونی تولیدکنندگان طیور بومی و عرضۀ وام‎های بانکی کم‎بهره و هدفمند از جمله پیشنهادهای توسعۀ پرورش طیور بومی در استان مازندران است.