دانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131145220250823Determinants of Livelihood Asset Transformations in Tourism-Oriented Villages (Case Study: Rudsar County)عوامل مؤثر بر تحولات دارایی‌های معیشتی در روستاهای گردشگرپذیر (مطالعه موردی شهرستان رودسر)1201057810.61882/serd.14.52.2FAابوطالبقاسمی وسمه جانیدفتر برنامه‌ریزی و بودجه، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، تهران، ایرانحسنافراختهگروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران0000-0002-5077-7032فرهادعزیزپورگروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران0000-0003-0204-8270Journal Article20240527Objective: This study aims to identify the factors and components influencing the transformation of livelihood assets in tourism-oriented villages, which are shaped and altered through tourism development. The intensity, trajectory, and scope of such changes -and their effects on rural residents- depend heavily on the specific socio-economic and ecological contexts in which tourism evolves. The central concern in this process is the principle of sustainability and the improvement of the quality of life for all residents affected by tourism growth.
Methods: The research was conducted in tourism-oriented villages of Rudsar County, located in eastern Gilan Province. Employing a mixed-methods design with a deductive-inductive comparative approach, data collection included literature review, field surveys, and semi-structured interviews with local experts, officials, and practitioners. The data were analyzed using the Q methodology. Snowball sampling was employed to select participants.
Results: The results indicate that the most influential factors driving transformations in livelihood assets, ranked by significance, include: constructive interactions among key stakeholders in tourism development; tourism’s competitive advantages; government support and facilitation; cultural orientation and the development of tourism value chains; and, finally, spatial proximity and the availability of ecological–natural capacities.
Conclusions: Tourism-related drivers of livelihood asset transformation can be categorized into internal and external factors, both of which reshape the form and function of rural settlements. The more these factors contribute to enhancing public services and fostering sustainable tourism activities, the more likely they are to generate positive impacts on rural livelihoods.هدف: هدف از انجام این پژوهش شناسایی عوامل و مؤلفه‌های اثرگذار بر تحولات دارایی‌های معیشتی در روستاهای گردشگرپذیر بوده که به واسطه توسعه گردشگری تحت تأثیر قرار می‌گیرند که شدت و روند این تغییرات و همچنین دامنه اثرگذاری بر ساکنان به مؤلفه‌هایی زیادی بستگی دارد که گردشگری در بستر آن شکل گرفته است. آنچه که در این مقوله مهم بوده، توجه به اصل پایداری و بهبود زندگی تمامی ساکنانی است که از رشد گردشگری متأثر می‌شوند.
روش پژوهش: این پژوهش در روستاهای گردشگرپذیر شهرستان رودسر در شرق استان گیلان انجام شده است. این پژوهش از نوع پژوهش‌های کمی/کیفی و مبتنی بر روش قیاس اقترانی است. روش جمع‌آوری داده‌ها با بررسی متون و اسناد علمی، پیمایش میدانی و مصاحبه با خبره محلی، کارشناسان و متخصصان صورت گرفته و تحلیل آنها با استفاده از مدل Q است. در انتخاب نمونه‌ها از روش گلوله برفی استفاده شد.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش عوامل مؤثر بر تحولات دارایی‌های معیشتی به ترتیب اهمیت و بیشترین امتیاز شامل: تعاملات سازنده میان دست‌اندرکاران کلیدی توسعه گردشگری، مزیت رقابتی گردشگری، نقش‌آفرینی حمایتی دولت، فرهنگ محوری و توسعه زنجیره تأمین و ارزش گردشگری و آخرین مورد، مجاورت فضایی و وجود ظرفیت‌های طبیعی بوم‌شناختی بوده است.
نتیجه‌گیری: مؤلفه‌های مرتبط با بخش گردشگری که سبب تحولات دارایی‌های معیشتی می‌گردد در دو گروه عوامل درونی و بیرونی قابل دسته‌بندی هستند که شکل و کارکرد روستا را دچار دگرگونی کرده و هر چقدر این مؤلفه‌ها سبب توسعه خدمات عمومی و شکل‌گیری بیشتر فعالیت‌های گردشگری پایدار گردد، به سوی تأثیرات مثبت گردشگری سوق پیدا می‌کند.https://serd.khu.ac.ir/article_10578_138fe4f85c216a7648d1518f17a77637.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131145220250823A Model for the Development of Cooperatives with a Rural Entrepreneurship Approach in Kermanshah Provinceارائه مدل توسعه تعاونی‌ها با رویکرد کارآفرینی روستایی در استان کرمانشاه21401057910.61882/serd.14.52.1FAمهتابژیانگروه مدیریت و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانبیژنرضاییگروه مدیریت و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایراننادرنادریگروه مدیریت و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانJournal Article20240505Objective: This study was conducted with the aim of designing an indigenous model for the development of cooperatives with a rural entrepreneurship approach in Kermanshah Province.
Methods: The research adopted a qualitative approach, employing the grounded theory method to extract the model. The target population included managers and experts from the Kermanshah Province Department of Cooperatives, Labor, and Social Welfare, faculty members from Razi University, and entrepreneurs active in rural cooperatives within the province. Theoretical sampling was applied, and theoretical saturation was reached after 12 in-depth interviews. Data analysis followed the three-stage coding process—open, axial, and selective coding.
Results: The three-stage coding process identified the foundations of rural entrepreneurship, entrepreneurial cohesion within rural cooperatives, and individual characteristics of rural cooperative entrepreneurs as causal conditions. Contextual conditions included the diversity of rural entrepreneurial opportunities in the cooperative sector, access to production factors, the province’s strategic location, scientific support from experts and specialists, the foundation of collective entrepreneurship (through rural cooperatives), cultural barriers, and weaknesses in the education system. Intervening conditions encompassed climate change, economic factors, environmental disorder and instability, organizational factors, communication and information dissemination factors, genuine governmental support for cooperatives, and infrastructural factors. Identified strategies included business diversification, revision of spatial planning programs, empowerment of cooperative companies, utilization of international trade opportunities, promotion and cultural awareness, and corrective-supportive strategies. The identified outcomes comprised improved quality of life for rural residents, sustainable rural development, and the presence of entrepreneurial rural cooperatives.
Conclusions: To develop cooperatives with a rural entrepreneurship approach in Kermanshah Province, it is essential to consider all factors that accelerate the development process, alongside providing the specific prerequisites for this field and implementing comprehensive planning. The results of this research strengthen the literature on rural and cooperative-based entrepreneurship and offer practical insights to assist rural managers and planners in promoting cooperative-centered rural entrepreneurship, ultimately contributing to the rural development process.هدف: این پژوهش با هدف طراحی یک مدل بومی برای توسعه تعاونی‌ها با رویکرد کارآفرینی روستایی در استان کرمانشاه انجام شد.
روش پژوهش: این پژوهش دارای رویکرد کیفی بوده و از روش نظریه زمینه‌ای برای استخراج مدل استفاده شده است. جامعه هدف در این پژوهش شامل مدیران و کارشناسان اداره کل کار، تعاون و رفاه اجتماعی استان کرمانشاه، اساتید دانشگاه رازی و کارآفرینان بخش تعاون روستایی در استان کرمانشاه بودند و از روش نمونه‌گیری نظری استفاده شد. اشباع نظری بعد از 12 مصاحبه عمیق حاصل شد. فرایند تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت.
یافته‌ها: بر اساس سه مرحله کدگذاری، بنیان کارآفرینی در روستاها، انسجام کارآفرینانه در تعاونی‌های روستایی و ویژگی‌های فردی کارآفرینان روستایی حوزه تعاون به عنوان شرایط علّی شناسایی شدند. شرایط زمینه‌ای در این پژوهش شامل تنوع فرصت‌های کارآفرینی روستایی در حوزه تعاونی، دسترسی به عوامل تولید، موقعیت راهبردی استان، حمایت علمی متخصصان و صاحبنظران، بنیان کارآفرینی جمعی (در قالب تعاونی روستایی)، موانع فرهنگی و ضعف نظام آموزشی است. شرایط مداخله‌گر هم شامل تغییرات اقلیمی، عوامل اقتصادی، آشفتگی و عدم نظم محیطی، عوامل سازمانی، عوامل ارتباطی– اطلاع‌رسانی، حمایت واقعی دولت از تعاونی‌ها و عوامل زیرساختی می‌باشد. راهبردهای شناسایی شده نیز شامل راهبرد تنوع‌گرایی در کسبوکار، تجدید‌نظر در برنامه‌های آمایش سرزمین، توانمندسازی شرکت‌های تعاونی، بهره‌گیری از فرصت‌های تجارت بین‌المللی، ترویج و فرهنگ‌سازی و راهبردهای اصلاحی- حمایتی هستند. در نهایت، پیامدهای شناسایی شده شامل ارتقا کیفیت زندگی روستاییان، توسعه پایدار روستایی و وجود تعاونی‌های کارآفرین روستایی است.
نتیجه‌گیری: برای توسعه تعاونی‌ها با رویکرد کارآفرینی روستایی در استان کرمانشاه باید با در نظر گرفتن همه عواملی که فرایند توسعه تعاونی‌ها را تسریع می‌بخشند؛ نسبت به فراهم کردن پیش‌نیازهای خاص این حوزه به‌همراه برنامه‌ریزی‌های جامع اقدام شود. نتایج این پژوهش ضمن تقویت ادبیات کارآفرینی روستایی و تعاون روستایی، دستاوردهای شایسته ای را برای کمک به مدیران و برنامه‌ریزان روستایی در راستای توسعه کارآفرینی روستایی تعاون - محور به همراه دارد که در نهایت به فرآیند توسعه روستایی کمک خواهد کرد.https://serd.khu.ac.ir/article_10579_24bea84d52e6a1f8025e313c2ffff50a.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131145220250823Analysis of the Grape Supply Chain and Development Challenges in Rural Areas of Kouhmareh, Kouhchenar Countyتحلیل زنجیره تأمین انگور و چالش‌های توسعه آن در نواحی روستایی بخش کوهمره، شهرستان کوهچنار41621058010.61882/serd.14.52.4FAحسینحسینپورگروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانمحمدرضارضوانیگروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانعلیرضادربانآستانهگروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20241215Objective: The agricultural supply chain plays a crucial role in business development and food security. This study analyzes the current state of the grape supply chain, identifies its challenges at various stages, and evaluates performance differences among villages in the Kouhmareh district.
Methods: This study utilized both documentary and survey-based approaches. Data were collected through validated questionnaires and analyzed using SPSS for statistical tests and ArcMap (IDW tool) for spatial distribution mapping. The statistical population comprised 793 grape producers in Kouhmareh, with a sample of 260 selected using Cochran's formula.
Results: The supply of inputs such as suitable seedlings, water, fertilizers, and pesticides, as well as planting, storage, and harvesting stages, were found to be in relatively good condition. In contrast, access to cold storage, grading, packaging, processing, advertising, branding, and marketing was deemed inadequate. Spatial analysis showed that villages in the eastern part of the district (e.g., Dosiran, Baghestan Kandei, and Baghestan Abul Hayat) had better conditions, while northern, southern, and western areas lagged behind.
Conclusions: The grape supply chain in Kouhmareh faces significant infrastructure and marketing challenges. Improving access to post-harvest facilities, processing units, and promotional mechanisms is essential to strengthen the supply chain, reduce market inefficiencies, and stabilize prices.هدف: زنجیره تأمین محصولات کشاورزی در انسجام کسب‌وکارها و امنیت غذایی نقش مهمی دارد. تاکنون پژوهش جامعی درباره زنجیره تأمین انگور انجام نشده است. انگور در بخش کوهمره، با چالش‌هایی نظیر شکاف عرضه‌و‌تقاضا و نوسانات قیمتی روبرو است. این مطالعه به تحلیل وضعیت، شناسایی چالش‌های مراحل مختلف زنجیره تأمین انگور و ارزیابی تفاوت‌های عملکردی آن در روستاهای بخش کوهمره می‌پردازد.
روش پژوهش: در این پژوهش کاربردی، گردآوری داده‌ها به صورت اسنادی و پیمایشی انجام گرفته است. روایی ابزار پژوهش بر اساس نظرات خبرگان و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. جامعه آماری پژوهش، 793 بهره‌بردار انگور در روستاهای بخش کوهمره بوده‌اند که با فرمول کوکران 260 بهره‌بردار به عنوان نمونه تعیین شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با آزمون‌های آماری تی تک‌نمونه‌ای، تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی دانکن در نرم‌افزار SPSS و برای ترسیم نقشه توزیع فضایی از ابزار IDW در نرم افزار ArcMap استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد عرضه نهاده‌هایی نظیر تامین ارقام مناسب نهال، آب، کود، سموم و سایر، مراحل کاشت، داشت و برداشت محصول از وضعیت مناسبی برخوردار است. درحالیکه دسترسی به سردخانه‌ها، واحدهای درجه‌بندی، بسته‌بندی، صنایع تبدیلی و تکمیلی، تبلیغات، برندسازی، بازاریابی و مصرف در وضعیت نامناسبی قرار دارند. همچنین، نتایج نشان‌دهنده وجود تفاوت میان زنجیره تامین روستاها است و پراکنش فضایی آنها به این صورت است که محدوده شرقی بخش، منطبق بر روستاهای دوسیران با میانگین (2/7794)، باغستان کنده‌ای (2/7478) و باغستان ابوالحیات (2/5837) دارای وضعیت مناسب و محدوده‌های شمالی، جنوبی و غربی بخش کوهمره وضعیت نامناسبی دارند.
نتیجه‌گیری: زنجیره تأمین انگور در بخش کوهمره با چالش‌هایی در زمینه‌های زیرساختی و بازاریابی روبرو است. بهبود دسترسی به امکانات سردخانه‌ای، واحدهای درجه‌بندی، بسته‌بندی، صنایع تبدیلی، تکمیلی، تبلیغات و برندینگ به بهبود وضعیت زنجیره تأمین، کاهش شکاف عرضه و تقاضا و کاهش نوسانات قیمتی کمک می‌کند.https://serd.khu.ac.ir/article_10580_0bd4cddb7692ab6e39732c404f093a2a.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131145220250823Meta-Analysis of the Role of Microenterprises in Empowering Rural Womenفراتحلیل نقش کسبوکارهای خرد در توانمندسازی زنان روستایی63821058110.61882/serd.14.52.3FAیاسرمحمدیگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران0000-0002-8752-7619فرشتهعواطفی اکملگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایرانJournal Article20241111Objective: In recent decades, the issue of empowering rural women has attracted significant attention from rural development planners. One of the factors that plays a crucial role in this process is the establishment and expansion of microenterprises. The present study was conducted with the aim of examining the impact of creating and developing microenterprises on the empowerment of rural women.
Methods: This study employed meta-analysis as a statistical and systematic method for synthesizing the findings of previous research in the field under investigation. The statistical population consisted of accessible studies addressing the relationship between microenterprises and rural women’s empowerment, published in scientific databases (Sid, Ensani, Noormags, Magiran, ScienceDirect, Google Scholar, and Scopus) during the years 2000–2024. In total, 720 studies were identified, of which 30 met the inclusion and exclusion criteria and were analyzed using CMA2 software. Based on the results of heterogeneity tests (Q index and I² statistic), a random-effects model was selected. Furthermore, to map the research network and identify frequently occurring concepts in this domain, VOSviewer software was used. For this purpose, research keywords were searched in international databases, and the extracted data from selected articles were stored in CSV format and imported into VOSviewer. Domestic sources were searched separately, and the relevant articles were manually entered into the software. Subsequently, scientometric indicators were analyzed using this tool.
Results: The results of the thematic network analysis using VOSviewer revealed co-occurrence between rural women’s empowerment and topics such as entrepreneurship, microcredit, and income. According to Begg and Mazumdar’s correlation test, the included studies demonstrated relative symmetry, confirming the absence of publication bias in the present research. The combined effect size was calculated at 0.453, which, based on Cohen’s criteria, indicates a moderate impact of microenterprise development on the empowerment of rural women.
Conclusions: The findings of this study demonstrate that the establishment and expansion of microenterprises have a significant and positive effect on the empowerment of rural women. Therefore, strengthening rural women’s businesses can serve as a key driver of empowerment, a process that requires supportive systems and institutional backing.هدف: طی دهه‌های اخیر موضوع توانمندسازی زنان روستایی مورد توجه بسیاری از برنامه‌ریزان روستایی قرارگرفته است. یکی از عواملی که بر توانمندسازی زنان روستایی مؤثر هست ایجاد و توسعه کسبوکارهای خرد است. پژوهش حاضر، با هدف بررسی تأثیر ایجاد و توسعه کسبوکارهای خرد بر توانمندسازی زنان روستایی انجام شد.
روش پژوهش: پژوهش حاضر از روش فراتحلیل بعنوان یک روش آماری و نظام‌مند برای ترکیب یافته‌های پژوهش‌های دیگر در زمینه مورد مطالعه بهره برده است. جامعه آماری این پژوهش، پژوهش‌های در دسترس مرتبط با رابطه کسبوکار با توانمندسازی زنان روستایی منتشر شده در پایگاههای علمی (Sid، Ensani، Noormags، Magiran، Scienc direct، Google Scholar، Scopus) طی سال‌های 2000 تا 2024 بود. در مجموع، 720 مطالعه در این موضوع به‌دست‌آمد که 30 مورد از آنها بر اساس معیارهای ورود و خروج، شرایط ورود به فرا تحلیل را داشتند و با استفاده از نرم‌افزار CMA2 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در این پژوهش با توجه به نتایج بررسی ناهمگنی از طریق شاخص Q و مجذور I مدل اثرات تصادفی انتخاب گردید. همچنین، برای ترسیم شبکه موضوع پژوهش و دستیابی به واژگان پرتکرار در این حوزه، از نرم‌افزار VOSviewer استفاده شد. بنابراین، کلیدواژه‌های تحقیق در پایگاههای خارجی جستجو و داده‌های مقالات انتخابی در فایل CSV ذخیره و به VOSviewer وارد شدند. برای منابع داخلی نیز، جستجو به‌طور جداگانه انجام و مقالات واجد شرایط انتخاب و اطلاعات آنها به‌صورت دستی وارد نرم‌افزار گردید. سپس شاخص‌های علم‌سنجی با این نرم‌افزار تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج ترسیم شبکه موضوعی پژوهش به‌وسیله نرم‌افزار VOSviewer بیانگر وجود هم رویدادی بین توانمندسازی زنان روستایی با موضوعاتی مانند کارآفرینی، اعتبارات خرد و درآمد بود. بر اساس نتایج آزمون همبستگی بگ و مزدار، مطالعات واردشده از تقارن نسبی برخوردار بودند و عدم سوگیری پژوهش حاضر مورد تائید قرار گرفت. بر اساس نتایج، میزان اندازه اثر ترکیبی 0/453 به دست آمد که این اندازه اثر بر اساس معیار کوهن، بیانگر میزان متوسط تأثیرگذاری ایجاد کسبوکارهای خرد بر توانمندسازی زنان روستایی است.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه بیانگر تأثیر معنی‌دار ایجاد و توسعه کسبوکارهای خرد بر توانمندسازی زنان روستایی است. بنابراین توجه به کسبوکار زنان روستایی یکی از عوامل موثر بر تقویت توانمندی آنان است که مستلزم سیستم‌های حمایتی است.https://serd.khu.ac.ir/article_10581_73601bc3bd5a961a61a973e92e29f169.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131145220250823Exploring the Effects of Ecotourism on Entrepreneurship Indicators in Rural Settlements (Case Study: Dalkhani District, Ramsar County)واکاوی اثرات اکوتوریسم بر شاخص‌های کارآفرینی در سکونتگاه‌های روستایی (مورد مطالعه: بخش دالخانی شهرستان رامسر)831021058210.61882/serd.14.52.6FAفیروزناظریگروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایرانسید رامینغفاریمؤسسه آموزش و ترویج، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایرانامیرگندمکارگروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایرانحمیدصابریگروه جغرافیا، مرکز تحقیقات گردشگری، دانشکده علوم انسانی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایرانJournal Article20250206Objective: Ecotourism supports sustainable rural development by preserving the environment and biodiversity, creating jobs, enhancing entrepreneurship, and improving local livelihoods. This study examines how ecotourism impacts entrepreneurship indicators in rural settlements of Dalkhani District, Ramsar County.
Methods: The research is descriptive–analytical and applied, using documentary and field methods (questionnaires, interviews, observations). The statistical population comprises 3,475 households in 98 rural settlements, from which 370 were selected via Cochran’s formula using systematic random sampling. Questionnaire validity was confirmed by ecotourism and entrepreneurship experts; reliability was high (Cronbach’s alpha = 0.949). Data were analyzed with SPSS, Smart PLS, and GIS tools, applying Spearman correlation, one-sample t-tests, and path analysis to explore causal relationships.
Results: Among ecotourism dimensions, the economic (score = 31.53) and socio-cultural (score = 27.91) indicators had the strongest correlation (0.74). The weakest link was between physical–spatial and economic indicators (0.32). All dimensions significantly affected rural entrepreneurship, with ecotourism markedly fostering entrepreneurial activities.
Conclusion: In Dalkhani, ecotourism has created jobs, increased household income through accommodation, hospitality, agricultural product sales, and handicrafts, and moderately improved local infrastructure. However, insufficient attention to sustainability risks ecological and cultural imbalances. Future rural planning should integrate sustainability to ensure long-term benefits.هدف: اکوتوریسم، علاوه بر ایجاد فرصت‌های نوین برای توسعه پایدار مناطق روستایی و حفظ محیط زیست و تنوع زیستی، می‌تواند به طور مؤثری در ایجاد اشتغال، تقویت کارآفرینی و بهبود معیشت جوامع بومی نقش ایفا کند.
روش پژوهش: این تحقیق از نوع توصیفی - تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق روش‌های اسنادی و میدانی جمع‌آوری گردید. جامعه آماری، 3475 خانوار ساکن در ۹۸ سکونتگاه روستایی بخش دالخانی شهرستان رامسر است که با فرمول کوکران تعداد 370 خانوار به عنوان نمونه انتخاب گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارSPSS وSmart PLS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. روایی پرسشنامه با نظرات متخصصان اکوتوریسم و کارآفرینی تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0/949 به صورت مطلوب ارزیابی گردید.
یافته‌ها: نسبت تأثیر ابعاد زیست‌محیطی، اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی و کالبدی- فضایی توسعه اکوتوریسم بررسی شد. در این معادله، شاخص اقتصادی با رتبه 31/53 و شاخص اجتماعی با رتبه 27/91 بیشترین ارتباط و پیوستگی را با یکدیگر داشته که رقمی برابر با 0/74 را دارا می‌باشد و کمترین تأثیر متقابل نیز مربوط به ارتباط شاخص کالبدی- فضایی با شاخص اقتصادی بوده که رقمی بالغ بر 0/32 را دربرمی‌گیرد. تحلیل‌ها نشان داد که هر یک از این ابعاد به طور معناداری بر شاخص‌های کارآفرینی روستایی اثرگذار بوده و اکوتوریسم به شکل چشمگیری توسعه کارآفرینی را در سکونتگاه‌های روستایی تسهیل کرده است.
نتیجه‌گیری: در منطقه مورد مطالعه، اکوتوریسم توانسته است فرصت‌های شغلی جدیدی ایجاد کرده و باعث افزایش درآمد خانوارها از راه خدمات اقامت، پذیرایی، فروش محصولات کشاورزی و صنایع دستی و تقویت نسبی زیرساخت‌های محلی شود. اما بی‌توجهی به مقوله توسعه پایدار، منجر به عدم تعادل اکولوژیکی و فرهنگی سکونتگاه‌های روستایی شده است. بنابراین ضروری است این موضوع در برنامه‌ریزی‌های آینده، مد نظر مسئولان و مدیران روستایی قرار گیرد.https://serd.khu.ac.ir/article_10582_106fac81e07001e1825eadbb39fcde11.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131145220250823Determinants of the Behavioral Intention of Irrigated Wheat Farmers Toward Cultivating Low-Water-Demand Cropsتعیین کننده های قصد رفتاری گندم کاران آبی نسبت به کشت محصولات کم آب دوست1031241058310.61882/serd.14.52.7FAمژگاناحمدی چگنیگروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایرانمهدیرحیمیانگروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایرانرضوانقنبری موحدگروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایرانسعیدغلامرضاییگروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایرانهمامولویگروه مهندسی مکانیک، هوافضا و عمران، زیرساخت و مقاومت، دانشگاه منچستر، انگلستانJournal Article20250207Objective: Shifting cultivation from high-water-demand crops to those requiring less water is considered an effective adaptation strategy to water scarcity and drought, enabling the continuation of agricultural activities without abandonment. Implementing such a cropping change mechanism requires not only technical, supportive, and legal measures but also psychological interventions through the study of farmers’ behaviors and behavioral intentions regarding crop pattern change. This study aims to examine the behavioral intentions of irrigated wheat farmers toward cultivating low-water-demand crops using the Extended Theory of Planned Behavior (ETPB).
Methods: The statistical population comprised 711 irrigated wheat farmers in Kuhdasht County, Lorestan Province, Iran. Using Krejcie and Morgan’s table, a sample size of 250 farmers was determined. Participants were selected through a combination of stratified proportional allocation and convenience sampling. Data were collected via a researcher-designed questionnaire. Content validity was established through expert review by university professors and specialists from the Agricultural Jihad Water Affairs Department, with subsequent revisions implemented. Reliability was confirmed using Cronbach’s alpha coefficients for all constructs, ranging from 0.78 to 0.93. Data analysis was conducted using SPSS 22 and SmartPLS 4.
Results: Results indicated that all hypotheses were supported except for the effects of descriptive norms and risk perception on behavioral intention. The ETPB variables explained 44.8% of the variance in farmers’ behavioral intention. Farmers with higher incomes and larger landholdings showed greater willingness to shift from traditional crops to low-water-demand crops. No significant relationship was found between education level and willingness to change cropping patterns. A significant negative relationship between willingness to change and both age and farming experience suggests that older farmers are generally more risk-averse and less receptive to change compared to younger farmers.
Conclusions: Recommended strategies include establishing demonstration farms for low-water-demand crops such as saffron and medicinal plants suitable for local climatic conditions with the participation of progressive farmers; leveraging public media, social networks, and digital platforms; providing comprehensive support for low-water-demand cultivation through input supply, machinery, training, and advisory services during planting, growing, and harvesting; and preparing educational videos and booklets introducing such crops. These measures aim to encourage adoption among farmers.هدف: تغییر نوع کشت محصولات آب بر به محصولات با نیاز آبی کمتر، سازکاری موثر در سازگاری با کم آبی و خشکسالی، بدون رهاکردن فعالیت های کشاورزی و تداوم آن به شمار می آید. اجرای سازکار تغییر کشت، علاوه بر اجرای اقدامات فنّی، حمایتی و قانونی، مستلزم کاربست اقدامات روانشناختی از طریق مطالعه رفتارها و قصد رفتاری کشاورزان در زمینه تغییر نوع کشت است. این پژوهش قصد دارد تا با استفاده از تئوری توسعه یافتۀ رفتار برنامه ریزی شده به واکاوی قصد رفتاری کشاورزان گندمکار آبی نسبت به کشت محصولات کم آب دوست بپردازد.
روش پژوهش: جامعه آماری 711 نفر از کشاورزان گندمکار آبی در شهرستان کوهدشت در استان لرستان بود. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، 250 نفر تعیین و نمونه ها، با ترکیبی از دو روش نمونه‌گیری طبقه ای با انتساب متناسب و در دسترس، انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخت گردآوری شدند. روایی پرسشنامه به روش اعتبار محتوایی و پس از اعمال نظر اساتید دانشگاه و کارشناسان بخش امور آب جهاد کشاورزی اصلاح و تأیید شد. پایایی از طریق محاسبه آلفای کرونباخ برای تمامی سازه های مختلف پرسشنامه (0/78 تا 0/93) مورد تأیید قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از دو نرم افزار SPSS22 و SmartPLS4 تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته ها نشان داد که تمامی فرضیه‌های تحقیق، بجز دو فرضیه تأثیر هنجارهای توصیفی و درک از خطر بر قصد رفتاری، تأیید شدند. براساس نتایج، متغیرهای تئوری توسعه یافته رفتار برنامه ریزی شده قادرند که 44/8 درصد از واریانس قصد رفتاری کشاورزان را تبیین کنند.
نتیجه‌گیری: ایجاد مزارع نمایشی محصولات کم آب دوست مانند زعفران و گیاهان دارویی متناسب با اقلیم منطقه با استفاده از توان کشاورزان پیشرو، استفاده از پتانسیل رسانه های عمومی، شبکه های اجتماعی و فضای مجازی، حمایت کامل از کشت محصولات آب دوست شامل تأمین نهاده ها، ماشین آلات، آموزش و مشاوره در هر سه مرحله کاشت، داشت و برداشت، تهیه کلیپ های آموزشی و کتابچه های معرفی محصولات کم آب دوست از پیشنهادهای این تحقیق در جهت کشت محصولات کم آب دوست توسط کشاورزان است.https://serd.khu.ac.ir/article_10583_1b141c19b8516ff9a26065d66ecd7146.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131145220250823Analysis of Factors Influencing Migration to the City of Abhar with Emphasis on Economic Components and Rural Originsتحلیل عوامل مؤثر بر مهاجرت به شهر ابهر با تأکید بر مؤلفه اقتصادی و مبادی روستایی1251401058410.61882/serd.14.52.8FAمرتضیخواجهوندگروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانموسیکمانرودی کجوریگروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانJournal Article20250307Objective: This study analyzes the factors attracting migrants—predominantly from rural areas—to Abhar, focusing on economic opportunities, improved living conditions, and access to suitable employment. It also examines the socio-economic and cultural impacts of migration on the city’s infrastructure and local communities.
Methods: The research adopts a descriptive–analytical approach with an applied purpose. The statistical population comprises 34887 households (household heads) residing in Abhar, from which a sample of 380 households was determined using Cochran’s formula. Data, both quantitative and qualitative, were collected through library–documentary research and field methods (interviews and questionnaires) using systematic random sampling. The study covers the period from 1956 to 2021. Data analysis employed SPSS software, multiple regression analysis, and spatial data processing through Geographic Information Systems (GIS).
Results: Results show that 57.63% of migrants to Abhar originated from rural areas, while 42.37% came from urban areas. The highest proportion of migrants came from within Abhar County (47.63%), and the lowest from Soltaniyeh (1.58%). Economic factors (β = 0.49) were the strongest predictors of migration, while recreational–tourism factors (β = 0.23) had the least impact.
Conclusions: The main drivers of migration to Abhar include economic opportunities, healthcare services, natural resources, infrastructure, education, and socio-cultural amenities. Migration flows are predominantly from within Abhar County, adjacent areas of Zanjan Province, and nearby counties, indicating a high concentration of development in Abhar. Given the ongoing centralization of resources and opportunities, migration is expected to continue rising, further exacerbating regional disparities. The study recommends reducing these disparities by distributing employment opportunities, services, and resources more evenly between Abhar and surrounding rural areas.هدف: توسعه قطبی در ایران در شش‌دهه اخیر، به توزیع ناعادلانه فرصت‌ها، منابع و سرمایه‌گذاری‌ها و ناترازی مناطق منجر شده است. در این فرایند، شهرها به‌عنوان قطب‌ها، مراکز و نقاط رشد، نقش محوری را در شکل‌دهی مهاجرت و جذب مهاجران در کشور ایفاء کرده‌اند. شهر ابهر نیز به‌عنوان یکی از این نقاط رشد، با امواج گوناگون مهاجرت‌ها در چند‌دهه اخیر مواجه بوده است.
روش پژوهش: در مقاله حاضر که ماهیت توصیفی و تحلیلی و هدف کاربردی دارد، مبادی، عوامل و حجم مهاجرت به شهر ابهر بررسی و تحلیل شده است. جامعه آماری این پژوهش، 34887 خانوار (سرپرستان خانوار) ساکن شهر ابهر بوده است. حجم جامعه نمونه، تعداد 380 خانوار بوده که با استفاده از فرمول کوکران محاسبه گردید. داده‌ها و اطلاعات از نوع کمی و کیفی بود و به دو روش کتابخانه‌ای-اسنادی و میدانی (مصاحبه و پرسشنامه) به‌دست آمده است. برای نمونه‌گیری، از روش تصادفی نظام‌مند استفاده شد. بازه زمانی این پژوهش، سال 1335 تا 1400 ه.ش است. برای پردازش و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و تکنیک آماری رگرسیون چندگانه و برای تحلیل داده‌های مکانی و تهیه نقشه‌ها از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده است.
یافته‌ها: نتایج این پژوهش حاکی است که 57/63 درصد مهاجران به شهر ابهر از مبادی روستایی و 42/37 درصد از مبادی شهری مهاجرت کرده‌اند. بیشترین و کمترین نسبت مهاجران به این شهر، به‌ترتیب از مبادی شهرستان‌های ابهر (47/63 درصد) و سلطانیه (1/58 درصد) بوده است. براساس نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه، عوامل اقتصادی (0/49) بیشترین و عوامل تفریحی-توریستی (0/23) کمترین نقش را در مهاجرت به شهر ابهر ایفاء کرده‌اند.
نتیجه‌گیری: بدین سبب، مهم‌ترین راهکار پیشنهادی پژوهش، کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای از طریق توزیع متعادل فرصت‌های شغلی، امکانات و خدمات میان شهر ابهر و مناطق روستایی پیرامون است.https://serd.khu.ac.ir/article_10584_cf372cbe6eae54c6a6dfb3ebbcdc3404.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131145220250823Economic Performance Evaluation of New Tropical Forage Varieties in Rural Areas of Sistan (Iran)ارزیابی عملکرد اقتصادی ارقام جدید علوفه‌های گرمسیری در مناطق روستایی سیستان1411571058510.61882/serd.14.52.5FAمحمودمحمد قاسمیگروه اقتصاد کشاورزی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران.0000-0002-0994-576Xاحمدقاسمیگروه بخش زراعی و باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایرانمحمد الیاسکریممدیریت توسعه پایدار روستایی، زابل، ایرانJournal Article20250106Objective: This study evaluates the economic performance of newly introduced tropical forage varieties, including alfalfa, in the rural regions of Sistan, specifically in Molla Hossein village of Zahak County and Molla Ebrahim village of Hamun County, during the two agricultural years 2021–2023.
Methods: The research is applied in purpose and descriptive–analytical in nature. The economic evaluation of the new forage varieties was first conducted using financial analysis, followed by economic engineering techniques and standard criteria such as Net Present Value (NPV) and Benefit–Cost Ratio (BCR). Finally, a multi-criteria decision-making technique based on the Grey System was employed from the perspective of local farmers.
Results: Results revealed that the NPV of the new tropical forage varieties was 1,023,516 IRR higher in financial analysis compared with economic analysis. Furthermore, the BCR of alfalfa varieties Omid, Baghdadi, and the locally purified Zabol line was 3.87, 3.89, 5.37, 4.7, and 3.89, respectively. The positive benefit–cost ratios confirm their economic feasibility and potential to enhance crop diversification and household income. In terms of average forage yield, the Omid variety ranked first, with fresh and dry forage yields of 107.589 t/ha and 28.323 t/ha, respectively. It was followed by Baghdadi (103.513 t/ha fresh; 26.419 t/ha dry) and the locally purified Zabol line (102.463 t/ha fresh; 27.322 t/ha dry). From the farmers’ perspective, multi-criteria decision-making analysis indicated that the most influential criteria in prioritizing forage cultivation were: increased productivity and irrigation efficiency, drought resistance, higher income generation, improved quality of life, rural retention, and enhanced employment.
Conclusions: Given the results obtained under the hot and arid experimental conditions, a significant portion of Sistan’s agricultural lands and similar agro-climatic regions can be allocated to alfalfa cultivation, particularly the Omid, Baghdadi, and the locally purified Zabol line varieties. Such an initiative would contribute substantially to crop diversification, income enhancement, and rural employment creation.هدف: مطالعه حاضر به ارزیابی عملکرد اقتصادی ارقام جدید علوفه‌های گرمسیری ازجمله یونجه در مناطق روستایی سیستان در دو شهرستان زهک (روستای ملاحسین) و شهرستان هامون (روستای ملا ابراهیم) در دو سال زراعی 1403-1401 پرداخته است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر به‌لحاظ هدف،کاربردی و به‌لحاظ ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی است. برای این منظور ارزیابی عملکرد ارقام جدید علوفه‌ها ابتدا با استفاده از تحلیل مالی و سپس از طریق تکنیک‌های اقتصادی مهندسی و معیارهای ارزش فعلی خالص و نسبت سود به هزینه و نهایتا تکنیک تصمیم‌گیری چندشاخصه از روش خاکستری از دید بهره‌برداران مورد بررسی قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان داد ارزش حال خالص ارقام جدید علوفه‌های گرمسیری در تحلیل مالی معادل 1023516ریال بیشتر از مقدار آن در تحلیل اقتصادی بوده اسـت. از سوی دیگر، نتایج نشان داد نسبت فایده به هزینه ارقام جدید علوفه‌های گرمسیری یونجه ارقام امید، بغدادی و لاین خالص شده محلی زابل به ترتیب معادل 3/87، 3/89، 5/37، 4/7 و 3/89 بود. از این رو با توجه به مثبت بودن نسبت این ارقام از نظر اقتصادی مقرون به صرفه بوده و می‌تواند در ایجاد تنوع کشت و افزایش درآمد موثر باشد. همچنین نشان داد در مقایسه میانگین‌ها رقم امید، به ترتیب با میانگین عملکرد علوفه تر و خشک 107/589 و 28/323 تن در هکتار در رتبه اول و پس از آن رقم بغدادی و لاین خالص شده محلی زابل به ترتیب با میانگین عملکرد علوفه تر و خشک 103/513 و 102/463 و 26/419 و 27/322 تن در هکتار در رتبه دوم و سوم قرار گرفتند. علاوه برآن از دید بهره‌برداران نتایج تکنیک تصمیم‌گیری چندشاخصه در مورد تصمیم‌گیری در اولویت‌بندی گیاهان علوفه ای در زمینه نقش و وزنشان، گزینه‌های مناسب: افزایش بهره‌وری و راندمان آبیاری، کم آب‌بر، افزایش درآمد، امید به زندگی، ماندن در روستا و افزایش اشتغال دارای بیشترین وزن بودند.
نتیجه‌گیری: در نهایت با توجه به نتایج به دست آمده در شرایط گرم و خشک محل آزمایش، می‌توان سطح قابل توجهی از اراضی استان و مناطق هم اقلیم را به کشت یونجه از جمله ارقام امید، بغدادی و ژنوتیپ خالص شده محلی زابل اختصاص داد که کمک شایانی به تنوع کشت، افزایش درآمد و ایجاد اشتغال می‌کند.https://serd.khu.ac.ir/article_10585_a576eafbce762079f7d1f77fca1c5cc2.pdf