دانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131155520260621Identifying Key Local Drivers Influencing Tourism Development Using a Futures Studies Approach: A Case Study of Ferdows County (Iran)شناسایی پیشران‌های کلیدی محلی مؤثر بر توسعه گردشگری با رویکرد آینده پژوهی (مطالعه موردی: شهرستان فردوس)1181060510.22034/serd.2026.10605FAمسلمقاسمیگروه گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانسعیدهفخاریگروه گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایراناحسانجعفریگروه گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانJournal Article20250610Objective: This study aims to identify the key local drivers influencing tourism development in Ferdows County, Iran, with a future-oriented perspective toward the 1414 Horizon (2035).Methods: The research is applied in purpose and employs a mixed-methods design. The study population consisted of tourism experts, managers, and stakeholders in Ferdows County. Using snowball sampling and the principle of theoretical saturation, 30 experts were selected for the qualitative phase. Data were collected through structured interviews and a futures studies cross-impact questionnaire. The identified drivers were analyzed using the MICMAC structural analysis model.Results: The results revealed fifteen local drivers affecting tourism development. Among these, the most influential drivers were social security and safety in tourism destinations and attractions (+15), promotion and preservation of indigenous handicrafts (+11), development of local tourism infrastructure (+7), branding and marketing of local tourism products (+7), preservation of historical assets and cultural heritage (+5), and tourism investment and financial support (+1).Conclusions: By adopting a futures studies approach, this research provides a comprehensive assessment of both local and extra-local factors affecting tourism development. The findings offer strategic insights for policymakers and tourism planners seeking to enhance the long-term competitiveness and sustainability of tourism in Ferdows County.هدف: این پژوهش با هدف شناسایی پیشران‌های کلیدی محلی موثر بر توسعه گردشگری در شهرستان فردوس در افق آینده 1414 با رویکرد آینده‌پژوهی انجام شده است.روش پژوهش: نوع پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش شناخت، ترکیبی (کیفی-کمّی) است. جامعه آماری شامل کارشناسان و مدیران حوزه گردشگری شهرستان فردوس بود که در مرحله کیفی با استفاده از روش نمونهگیری گلوله‌ای و رسیدن به اشباع نظری، 30 نفر از آنان به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. گردآوری دادهها با استفاده از پرسشنامه تأثیرات متقابل آینده‌پژوهی و مصاحبه‌های ساختاریافته انجام شد. دادهها با استفاده از مدل ساختاری MICMAC تجزیه و تحلیل شد.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که از میان 15 پیشران شناسایی‌شده، مهمترین پیشران‌های کلیدی داخلی (محلی) مؤثر بر توسعه گردشگری در شهرستان فردوس در افق 1414، ایجاد امنیت اجتماعی در مقصد و جاذبه‌های گردشگری (15 +)، ترویج و حفظ صنایع دستی بومی- محلی (11+)، توسعه زیرساخت‌های گردشگری محلی (7+)، برندسازی و بازاریابی محصولات گردشگری محلی (7 +)، حفظ پتانسیل‌های تاریخی و میراث فرهنگی محلی (5+)، سرمایه‌گذاری و تأمین منابع مالی گردشگری (1 +)، است.نتیجه‌گیری: این پژوهش نسبت به مطالعات قبلی، ضمن به‌کارگیری رویکرد آینده‌پژوهی، پیشران‌های موثر بر توسعه گردشگری را در ابعاد محلی (داخلی) و فرامحلی مورد ارزیابی قرار داده است.https://serd.khu.ac.ir/article_10605_9306b519cdfe94d2c8fc0e733b0b8842.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131155520260621Analyzing the Effects of Supportive Facilities and Marketing Strategies on the Economic Performance of Rural Livestock Farms (Case Study: Khorasan Razavi Province, Iran)تحلیل اثر تسهیلات حمایتی و راهبردهای بازاریابی بر عملکرد اقتصادی دامداری‌های روستایی (مطالعه موردی: استان خراسان رضوی)19341060610.22034/serd.2026.10606FAاحسانمکرم زاهدگروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایرانرویااشراقی سامانیگروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایرانبیتارحیمی بدرگروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایرانعلیرضانوشریگروه علوم دامی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایرانJournal Article20250701Objective: This study aims to analyze and prioritize the effects of supportive facilities and marketing strategies on the economic performance of rural livestock farming units in Khorasan Razavi Province, Iran.Methods: The research employed the Analytic Network Process (ANP), a multi-criteria decision-making approach that captures interrelationships and interdependencies among criteria and sub-criteria. The conceptual framework consisted of seven main criteria and twenty-five sub-criteria designed to comprehensively identify the determinants of livestock farms’ economic performance. Data were collected using a pairwise-comparison questionnaire completed by 237 livestock farmers across various counties in Khorasan Razavi Province. Following the construction of pairwise comparison matrices, the weights of criteria and sub-criteria were calculated, and the final analysis was conducted using Super Decisions software.Results: The results revealed that the three most influential criteria affecting the economic performance of rural livestock farms were supportive facilities, economic costs, and marketing strategies. At the sub-criteria level, livestock feed costs received the highest priority weight, indicating the substantial financial burden imposed by feed expenses on livestock producers. Market access and the amount of loans received ranked second and third, respectively, highlighting the critical role of effective market participation and adequate financial resources in ensuring the sustainability and expansion of livestock farming activities. Other significant sub-criteria included livestock product insurance and the establishment of cooperatives, both of which contribute substantially to risk reduction and improved marketing performance.Conclusions: Enhancing the economic performance of rural livestock farms requires a comprehensive policy approach focused on optimizing support mechanisms, reducing input costs, strengthening marketing infrastructure, and expanding insurance coverage. The findings provide a valuable scientific basis for agricultural policymakers and decision-makers to formulate targeted, evidence-based, and development-oriented strategies for the sustainable advancement of the livestock sector in rural areas.هدف: هدف این پژوهش، تحلیل و اولویت‌بندی اثر تسهیلات حمایتی و راهبردهای بازاریابی بر عملکرد اقتصادی دامداری‌های روستایی در استان خراسان رضوی است.روش پژوهش: در این پژوهش، از مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره تحلیل شبکه‌ای (ANP) استفاده شد که امکان بررسی روابط درونی و وابستگی‌های متقابل بین معیارها و زیرمعیارها را فراهم می‌سازد. ساختار مفهومی پژوهش شامل ۷ معیار اصلی و ۲۵ زیرمعیار بود که با هدف تبیین دقیق مؤلفه‌های اثرگذار بر عملکرد اقتصادی تدوین شد. داده‌های مورد نیاز با طراحی پرسشنامهء مقایسه زوجی و تکمیل آن توسط ۲۳۷ دامدار در شهرستان‌های مختلف استان خراسان رضوی گردآوری شد. پس از تشکیل ماتریس‌های مقایسه زوجی، وزن معیارها و زیرمعیارها محاسبه شد و تحلیل نهایی با استفاده از نرم‌افزار Super Decisions انجام گرفت.یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل دادهها نشان داد که سه معیار «تسهیلات حمایتی»، «هزینه‌های اقتصادی» و «راهبردهای بازاریابی» دارای بالاترین اهمیت در تبیین عملکرد اقتصادی واحدهای دامداری هستند. در سطح زیرمعیارها، «هزینه خوراک دام» بیشترین وزن را به خود اختصاص داد که حاکی از بار هزینه‌ای بالای این نهاده بر دوش دامداران است. همچنین، «دسترسی به بازار» و «میزان وام‌های دریافتی» به‌ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند که نشان‌دهنده اهمیت فروش مؤثر و برخورداری از منابع مالی کافی برای توسعه و پایداری فعالیت‌هاست. از دیگر زیرمعیارهای مهم می‌توان به «بیمه محصولات دامی» و «ایجاد تعاونی‌ها» اشاره کرد که در کاهش ریسک و بهبود بازاریابی نقش کلیدی دارند.نتیجه‌گیری: مبتنی بر این پژوهش، برای ارتقای عملکرد اقتصادی دامداری‌های روستایی، تمرکز بر بهینه‌سازی سیاست‌های حمایتی، کاهش هزینه نهاده‌ها، توسعه زیرساخت‌های بازاریابی و تقویت پوشش بیمه‌ای ضروری است. این نتیجه میتواند مبنای علمی مناسبی برای تصمیم‌گیران و سیاست‌گذاران بخش کشاورزی در مسیر تدوین برنامه‌های توسعه‌محور، هدفمند و واقع‌بینانه باشد.https://serd.khu.ac.ir/article_10606_7e51dc91e1459243933b9ac53a8c953f.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131155520260621Strategic Analysis of Saffron Cultivation Development in Javanrud Countyتحلیل راهبردی توسعه کشت زعفران در شهرستان جوانرود35601060810.22034/serd.2026.10608FAنوشینامانیسازمان جهاد کشاورزی، استان کرمانشاه، ایرانکیومرثزرافشانیگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانلیداشرفیسازمان جهاد کشاورزی، استان کرمانشاه؛ گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانJournal Article20250730Objective: Saffron is a drought-resistant crop that has recently been promoted as an alternative agricultural product in Javanrud County, western Iran. Given the novelty of saffron cultivation in the region, this study aimed to assess its development potential and identify appropriate strategies for its expansion.Methods: A mixed-methods case study approach was employed. The study population consisted of saffron growers and agricultural experts in Javanrud County. Data were collected through semi-structured interviews with 16 experienced saffron farmers and 10 agricultural specialists selected through purposive sampling. SWOT analysis was applied to identify internal and external factors affecting saffron cultivation. Subsequently, the Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM) was used to prioritize development strategies.Results: The results revealed seven major strengths, among which family-based production capacity and favorable regional conditions for saffron cultivation were the most important. Seven major weaknesses were also identified, including limited acceptance of saffron as a cropping pattern and inadequate packaging and marketing practices. Opportunities included the compatibility of saffron cultivation with the local climate and access to broader markets, while major threats involved market limitations and insufficient provision of inputs and equipment by agricultural support institutions. Overall, the aggressive (SO) strategy was identified as the most suitable development strategy.Conclusions: The findings provide practical guidance for agricultural policymakers and extension organizations in Kermanshah Province and Javanrud County to formulate effective strategies for promoting sustainable saffron cultivation.هدف: زعفران گیاهی مقاوم به کم‌آبی است که به عنوان یک کشت جایگزین در منطقه جوانرود در حال گسترش است. با توجه به نو بودن این کشت در منطقه مورد مطالعه، هدف از مطالعه حاضر، ارزیابی توسعه کشت زعفران در شهرستان جوانرود بوده‌است.روش پژوهش: این مطالعه از طرح تلفیقی (کیفی- کمّی) و روش تحقیق مطالعه موردی بهره میگیرد. جامعه مورد مطالعه شامل تمامی زعفرانکاران و کارشناسان جهاد کشاورزی در شهرستان جوانرود بودند که با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند از نوع بارز با 16 نفر از زعفرانکاران و 10 نفر از کارشناسان مصاحبه انجام شد. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامه بوده‌است. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل راهبردی SWOT صورت گرفت. در نهایت، با استفاده از ماتریس برنامهریزی راهبردی کمّی (QSPM)، مناسبترین راهبردها برای توسعه کشت زعفران در منطقه جوانرود انتخاب شد.یافته‌ها: بر اساس نتایج، 7 طبقه گسترده برای نقاط قوت توسعه کشت زعفران شناسایی شدند که مهمترین آنها "امکان فرایند تولید بصورت خانوادگی" و "وجود ظرفیتهای مناسب تولید زعفران در منطقه" هستند. همچنین 7 طبقه ضعف از قبیل "عدم پذیرش زعفران به عنوان الگوی کشت" و "فروش فلهای و بستهبندی نامناسب" شناسایی شدند. فرصتهای شناسایی شده توسعه کشت زعفران 4 طبقه بودند که مهمترین آنها "سازگاری کشت زعفران با اقلیم منطقه" و "دسترسی به بازارهای گسترده برای زعفرانکاران عمده" به‌دست آمد. از جمله تهدیدهای مهم توسعه کشت زعفران، "محدود بودن بازار" و "عدم تامین نهاده و ادوات کافی کشت زعفران توسط سازمان جهاد کشاورزی" شناسایی شد. در نهایت، راهبرد مناسب برای توسعه کشت زعفران در شهرستان جوانرود راهبرد تهاجمی (SO) به‌دست آمد.نتیجه‌گیری: دستاوردهای این مطالعه میتواند به مسئولین ذی‌ربط در سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه و شهرستان جوانرود کمک کند تا از راهبرد مناسب برای توسعه کشت زعفران استفاده نمایند.https://serd.khu.ac.ir/article_10608_689041c2baed0f6d91050495d632d6e0.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131155520260522A Sociological Analysis of Employment Strategies and Programs in the Last Two Decades: With an Emphasis on Youth Employmentتحلیل جامعه‌شناختی راهبردها و برنامه‌های اشتغال در دو دهة اخیر (با تأکید بر اشتغال جوانان61781061110.22034/serd.2026.10611FAعباسظهوری عین الدینگروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانحمزهنوذریگروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانکرمحبیب پور گتابیگروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانمحمد جوادزاهدی مازندرانیگروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، ایرانJournal Article20250905Objective: Designing and implementing employment programs constitutes one of the most important responsibilities of the government in Iran. Various governmental organizations have undertaken numerous initiatives to promote employment; however, statistical evidence indicates that despite the implementation of multiple employment-generation strategies and programs, the employment situation of young people has not improved substantially, and youth unemployment rates remain significantly higher than the national average. This study seeks to explain the factors underlying the success or failure of employment policies and programs implemented during the past two decades.Methods: This study employs a documentary analysis approach. The analyzed documents include employment action plans, policy reports, and implementation reports related to employment-generation initiatives. Most of these documents were produced by the Islamic Consultative Assembly Research Center, the Ministry of Cooperatives, Labour and Social Welfare, and the Ministry of Sports and Youth. The documents were systematically examined to identify trends in employment policy development and to provide a theoretical interpretation of these changes. Data were coded and analyzed using thematic analysis.Results: Existing studies in this field can generally be classified into two categories. The first group explains the effectiveness of employment programs primarily through economic growth and investment, arguing that employment initiatives are unlikely to achieve their objectives without sustained economic expansion and increased investment. The second group attributes the limited effectiveness of employment policies to the outdated nature of program titles and intervention frameworks. Through a longitudinal analysis of employment policy documents, this study demonstrates that the titles and frameworks of employment programs have largely been updated over the past two decades. Nevertheless, the findings reveal that the principal challenges affecting the design and implementation of employment programs are a lack of transparency, insufficient monitoring and evaluation mechanisms, and weak institutional coordination.Conclusions: The study concludes that employment policies and programs suffer from structural weaknesses, including inadequate transparency, ineffective oversight, and poor coordination among relevant institutions, all of which contribute to their limited effectiveness. Enhancing transparency, accountability, and inter-organizational coordination requires establishing a balanced and constructive relationship among the state, the market, and civil society. Such an institutional arrangement can significantly improve the quality and effectiveness of employment policies, particularly those targeting youth employment.هدف: طراحی و اجرای برنامه‌های اشتغال یکی از مهم‌تریم وظایف دولت در ایران است. سازمان‌های دولتی اقدامات مختلفی برای اشتغال انجام می‌دهند اما آمارها نشان می‌دهد با وجود راهبردها و برنامه‌های متعدد اشتغال‌زایی، وضعیت اشتغال جوانان بهتر نشده و کماکان میزان بیکاری جوانان بالاتر از متوسط جامعه است. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان موفقیت یا عدم موفقیت این برنامه‌ها و اقدامات را توضیح داد؟روش پژوهش: در این تحقیق از روش تحلیل اسنادی استفاده شده است. این اسناد عبارت‌اند از: برنامه‌های اجرایی اشتغال، گزارش‌های سیاستی و گزارش‌های اجرای اقدامات در حوزة اشتغال‌زایی. اغلب این اسناد در مرکز پژوهش‌‌های مجلس شورای اسلامی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، و وزارت ورزش و جوانان تدوین شده است. برنامه‌ها و گزارش‌ها با هدف تحلیل روند تغییرات برنامه‌های حوزه اشتغال و تحلیل نظری آنها واکاوی شدهاند. اسناد با روش تحلیل مضمون کد‌گذاری شدهاند. در نهایت، مضامین تولید شده به پرسش و ادبیات نظری پژوهش پیوند می‌خورد و گزارش علمی تولید می‌شود.یافته‌ها: تحقیقات این حوزه را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: الف) پژوهش‌هایی که با مفهوم رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری، برنامه‌ها و اقدامات اشتغال را تحلیل کرده‌اند؛ به این معنا که تا رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری افزایش نیابد برنامه‌های اشتغال در تحقق اهدافشان شکست می‌خورند. ب) پژوهش‌هایی که ناموفق بودن برنامه‌های اشتغال را در به‌روز و جدید نبودن عناوین برنامه‌ها و اقدامات دانسته‌اند. این تحقیق با تحلیل اسناد اشتغال روند تغییرات در عناوین برنامه‌های اشتغال در دو دهة اخیر را توضیح داده است که نشان می‌دهد اغلب برنامه‌ها و اقدامات اشتغال به‌روز شدهاند. یافته‌ها نشان می‌دهد چالش‌های طراحی و اجرای این برنامه‌ها عبارت‌اند از عدم شفافیت، نبود نظارت و مسئلة هماهنگی.نتیجه‌گیری: برنامه‌ها و اقدامات اشتغال دارای مسائلی مانند عدم شفافیت، مشکل نظارت و نبودِ هماهنگی و در نتیجه، کیفیت پائین است. شفافیت، نظارت و هماهنگی و در نتیجه، موفقیت برنامه‌های اشتغال معطوف به ارتباط مناسب بین جامعة مدنی، دولت و بازار است.https://serd.khu.ac.ir/article_10611_101345ba77f8222dfe153e06123def94.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131155520260621Developing an Appropriate Model for the Formation of Creative Settlements in Rural Areas with Emphasis on Rural Development (A Case Study of Rural Settlements in Rashtkhwar County, Iran)بررسی ارائه الگوی مناسب برای شکلگیری سکونتگاههای خلاق در مناطق روستایی با تاکید بر توسعه روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان رشتخوار)791021060310.22034/serd.2026.10603FAسیدهادیطیب نیاگروه جغرافیای روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانعلیایزدیگروه جغرافیای روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران0000-0001-5159-3190Journal Article20250517Objective: Rural areas in many developing countries are increasingly confronted with economic, social, and environmental challenges that contribute to social exclusion, poverty, and population decline. In this context, the concept of creative settlements has emerged as an innovative approach for revitalizing rural communities and promoting sustainable development. The present study aimed to identify an appropriate model for the formation of creative rural settlements in Rashtkhwar County, located in Razavi Khorasan Province, Iran.Methods: This research employed a descriptive–analytical methodology. Relevant indicators were identified through documentary studies and preliminary field investigations. Data were collected using field observation forms, expert questionnaires, and household surveys. The collected data were analyzed using Fuzzy DEMATEL and SPSS software. The findings revealed that participation was the most influential component in the formation of creative rural settlements, with a mean score of 4.05. Furthermore, 70.3% of surveyed households reported an increase in the process of creative settlement formation during the last decade, whereas 21.2% perceived a decline.Results: The results indicate that rural participation, social cohesion, occupational diversification, local leadership capacity, and the promotion of creative ideas significantly contribute to the emergence and development of creative settlements.Conclusions: The study concludes that the participatory model represents the most effective framework for fostering creative rural settlements in Rashtkhwar County. Strengthening participatory mechanisms can enhance other dimensions of creativity and innovation, thereby accelerating rural development and improving the resilience and sustainability of rural communities.هدف: امروزه بیشتر مناطق روستایی در کشورهای در حال توسعه با چالش‌های مختلفی در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی رو‌به‌رو هستند که به انزوای اجتماعی این مناطق و در نهایت تشدید فقر می انجامد. بنابراین، بحث سکونتگاههای خلاق به عنوان یک ایده جدید، بسیار معقول و قدرتمند برای رهایی از چالشها در بیشتر مناطق کشور مطرح شده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی ارائه الگویی مناسب برای شکل گیری سکونتگاههای خلاق در مناطق روستایی در سطح روستاهای شهرستان رشتخوار است.روش پژوهش: این پژوهش به روش توصیفی– تحلیلی انجام گردیده است. بدین منظور، ابتدا ضمن مطالعات اسنادی و بازدیدهای اولیه میدانی، طیف گستردهای از شاخص‌ها متناسب با شرایط روستاهای مورد مطالعه تعیین گردید. سپس جمع آوری دادهها براساس شاخصهای انتخابی، با استفاده از فرم مشاهدات میدانی و پرسشنامه‌های خبرگان و خانوار انجام شده است. همچنین برای تجزیه و تحلیل دادهها از تحلیل‌های آماری دیمتل فازی و نرم‌افزار SPSS استفاده گردید.یافته‌ها: یافته های تحقیق موید آن است که مولفه مشارکت از با میانگین 4/05 در جایگاه اول قرار گرفته است. از سویی دیگر، در 70/3 درصد از خانوارها، سطح تغییر فرآیند شکل گیری الگوهای سکونتگاههای خلاق در مناطق روستایی نسبت به 10 سال گذشته افزایش‌یافته، در 21/2 درصد از خانوارهای بررسی شده، سطح تغییر فرآیند شکل گیری الگوهای سکونتگاههای خلاق در مناطق روستایی در این محدوده زمانی کاهش‌یافته است.نتیجه‌گیری: با توجه به پتانسیل‌ها و چالش‌های فراروی شکلگیری سکونتگاههای خلاق در منطقه، مناسبترین الگو برای شکلگیری سکونتگاههای خلاق، الگوی مشارکتی است. الگوهای مشارکت با بیشترین مقدار D–R که این معیار مهمترین الگو است؛ به این معنی که اگر این الگوی سکونتگاههای خلاق در مناطق روستایی ارتقاء یابد سایر الگوهای سکونتگاههای خلاق ارتقاء و در نتیجه زمینه پدیدارشدن فرآیند شکلگیری افزایش می یابد.https://serd.khu.ac.ir/article_10603_a9dd7e3c6ee87a48cb35b729caf61eb5.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131155520260621Pathology of the Imam Khomeini Relief Committee’s Empowerment Programs for Rural Households: A Case Study of Hamun County, Iranآسیب‌شناسی اقدامات کمیته امداد در توانمندسازی خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: شهرستان هامون)1031221060410.22034/serd.2026.10604FAمعصومهرهدارگروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایرانصادقاصغریلفمجانیگروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایرانمحمود رضامیرلطفیگروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایرانمحمدپیرانیگروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایرانJournal Article20250607Objective: As one of the principal social support institutions in Iran, the Imam Khomeini Relief Committee (IKRC) is mandated to facilitate the transition of poor and deprived households out of poverty through an empowerment-oriented approach. This study critically evaluates and diagnoses the effectiveness of the Committee’s empowerment initiatives targeting rural households in Hamun County, located in the Sistan region of southeastern Iran.Methods: The study adopted a descriptive–analytical research design based on both documentary and field data. Data were collected through structured questionnaires administered at two levels: beneficiary households and local experts. The statistical population consisted of household heads covered by the IKRC in rural areas of Hamun County. Using Cochran’s formula, a sample of 369 households was selected. Data analysis was conducted using the Additive Ratio Assessment (ARAS) multi-criteria decision-making technique, supported by SPSS and ArcGIS software.Results: The results indicate that among the economic indicators, self-sufficiency and employment loans demonstrated the lowest effectiveness in promoting economic empowerment. In contrast, indicators such as psychological well-being and life satisfaction achieved the highest scores within the socio-cultural dimension. Friedman test results revealed statistically significant differences among the dimensions of empowerment, with the socio-cultural dimension exhibiting the highest level of effectiveness and the economic dimension the lowest.Conclusions: Weak monitoring mechanisms and the inefficiency of human resources in achieving program objectives were identified as the principal factors limiting the effectiveness of the Committee’s empowerment initiatives. The findings highlight the need for revising implementation policies, providing specialized staff training, and strengthening process-oriented monitoring systems to enhance the effectiveness of rural empowerment programs.هدف: کمیته امداد به‌عنوان یکی از نهادهای اصلی حمایتی در ایران، مأموریت دارد با تکیه بر رویکرد توانمندسازی، زمینه خروج خانوارهای فقیر و محروم را از چرخه فقر فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی و آسیب‌شناسی اقدامات این نهاد در توانمندسازی خانوارهای روستایی شهرستان هامون در منطقه سیستان انجام‌شده است.روش پژوهش: روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر داده‌های اسنادی و میدانی بوده و دادهها با پرسشنامه‌های ساخت‌یافته در دو سطح خانوار و خبرگان محلی گردآوری شده‌است. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد در روستاهای شهرستان هامون است که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۶۹ خانوار به‌عنوان نمونه انتخاب شد. تحلیل دادهها با بهره‌گیری از تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره ARAS و نرم‌افزارهای SPSS و ArcGIS صورت گرفته‌است.یافته‌ها: در میان شاخصهای اقتصادی، وام‌های خودکفایی و اشتغال با میانگین‌های 1/08 و 1/23 کمترین اثربخشی را در توانمندسازی اقتصادی داشته‌اند، درحالی‌که شاخص‌هایی نظیر ارتقاء آرامش روانی و رضایتمندی از زندگی، بالاترین امتیاز را در بُعد اجتماعی ـ فرهنگی کسب کرده‌اند. همچنین، نتایج آزمون فریدمن بیانگر وجود تفاوت معنادار بین ابعاد مختلف توانمندسازی است، به‌طوری‌که بُعد اجتماعی ـ فرهنگی از بیشترین کیفیت و بُعد اقتصادی از کمترین کیفیت برخوردار است.نتیجه‌گیری: بر اساس تحلیل‌های این پژوهش، ضعف در نظارت بر اجرای برنامه‌ها و ناکارآمدی نیروی انسانی در تحقق اهداف برنامه‌ای، مهمترین عوامل ناکارآمدی اقدامات کمیته امداد شناسایی شدند. این نتایج بیانگر ضرورت بازنگری در سیاست‌های اجرایی، آموزش تخصصی پرسنل و تقویت نظارت فرآیندمحور در جهت ارتقاء اثرگذاری برنامه‌های توانمندسازی در مناطق روستایی است.https://serd.khu.ac.ir/article_10604_75c6b2d6319e12f37ff421834ad22fa8.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131155520260621Factors Influencing the Development of Agritourism in Rural Areas of the Central District of Ardabil County, Iranعوامل مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی در نواحی روستایی بخش مرکزی شهرستان اردبیل1231421060710.22034/serd.2026.10607FAکیومرثخداپناهگروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران0000-0002-3834-2335سعدیمحمدیگروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایراناسدالهحیدریگروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانJournal Article20250711Objective: Agritourism creates new forms of interaction between agricultural producers and visitors while utilizing existing rural resources. In addition to strengthening local economies, it contributes to the preservation of agricultural land against pressures arising from large-scale retail expansion and global food supply chains. Given the growing importance of this sector, the present study investigates the factors influencing agritourism development in the rural areas of the Central District of Ardabil County, Iran.Methods: This applied research adopted a descriptive–analytical approach. Data were collected through both documentary and field-based methods. The statistical population consisted of household heads engaged in agricultural land utilization. Based on Cochran’s formula, a sample of 380 respondents was selected through simple random sampling. Structural Equation Modeling (SEM) using the Partial Least Squares (PLS-SEM) approach was employed to analyze the data.Results: A total of 67 indicators were initially examined, of which seven were excluded due to insufficient factor loadings. The measurement model demonstrated satisfactory validity and reliability. The structural model confirmed significant relationships between agritourism development and its determining factors. The highest factor loadings were associated with organizing cultural and recreational festivals, improving street lighting, and promoting crop diversification and agricultural product branding. Furthermore, the highest t-value (43.961) was observed for the relationship between agritourism development and socio-cultural factors, indicating the dominant role of this dimension in fostering agritourism development.Conclusions: The development of agritourism in the Central District of Ardabil requires effective integration of managerial, policy, and legal dimensions. Agritourism can stimulate comprehensive socio-economic and cultural development, thereby contributing to sustainable rural development. Strengthening agritourism initiatives can enhance employment opportunities, improve household incomes, reduce rural outmigration, and increase the value-added potential of agricultural products and rural handicrafts.هدف: گردشگری کشاورزی با ایجاد فضای ارتباطی جدید و استفاده از منابع موجود در مناطق روستایی، علاوه بر تقویت اقتصاد محلی، زمینه حفاظت از زمین‌های کشاورزی را در برابر تجاوز خرده‌فروشان بزرگ و زنجیره‌های غذایی جهانی به وجود می‌آورد. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی در نواحی روستایی بخش مرکزی شهرستان اردبیل انجام شده است.روش پژوهش: این پژوهش، از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش در زمره تحقیقات توصیفی- تحلیلی است. گردآوری اطلاعات به دو روش کتابخانه‌ای و میدانی صورت گرفت. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوار بهره‌بردار از اراضی کشاورزی است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، 380 نفر برآورد گردید. انتخاب نمونه نیز در هر روستا به صورت تصادفی ساده انجام شد. برای تحلیل دادهها از مدل‌سازی معادلات ساختاری بهره گرفته شد.یافته‌ها: به منظور بررسی موضوع از 67 مؤلفه استفاده شد که هفت مؤلفه به علت نداشتن کفایت لازم از مدل حذف شدند. نتایج ارزیابی اولیه مدل اندازه‌گیری، گویای مناسب بودن مدل است. نتایج مدل ساختاری بیانگر وجود رابطه ساختاری معنادار میان توسعه گردشگری کشاورزی و عوامل مؤثر بر آن است. بررسی یافته‌ها نشان می‌دهد، بیشترین بار عاملی برای عوامل ایجاد برگزاری جشنواره‌های فرهنگی- تفریحی، بهبود روشنایی معابر و تنوع الگوی کشت و برندسازی محصول برآورد گردیده است. بیشترین مقدار t با 43/961 در مدل ساختاری بین متغیرها مربوط به توسعه گردشگری کشاورزی و عوامل اجتماعی- فرهنگی است.نتیجه‌گیری: توسعه گردشگری کشاورزی در بخش مرکزی اردبیل، نیازمند همگرایی مفهومی با ابعاد مدیریتی، سیاستی و قانونی است و یک توسعه همه‌جانبه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی را پدید می‌آورد. به طور کلی تمام ابعاد در نظر گرفته شده، اثرات متعددی بر توسعه پایدار گردشگری کشاورزی دارند و موجب شکوفایی گردشگری در منطقه خواهند شد. در این صورت، زمینه اشتغال‌زایی، افزایش توان اقتصادی، جلوگیری از مهاجرت، بهره‌وری فراورده‌های روستایی و صنایع دستی برای روستاهای این ناحیه فراهم خواهد آمد.https://serd.khu.ac.ir/article_10607_4379cf00e1a95a97a33dac10ce454ca4.pdfدانشگاه خوارزمیاقتصاد فضا و توسعه روستایی2322-2131155520260621The Role of Artificial Intelligence through the Mediation of Management Support for the Empowerment of Rural Communities (Case: Natanz County, Iran)نقش هوش مصنوعی با میانجیگری حمایت‌های مدیریتی برای توانمندسازی جوامع روستایی (مورد: شهرستان نطنز)1431601061010.22034/serd.2026.10610FAساجدهکریمی کندزیدانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، ایرانJournal Article20251114Objective: Artificial Intelligence (AI) has emerged as a transformative technology with significant potential to enhance rural development through improving productivity, decision-making processes, and access to information. This study aimed to investigate the role of AI in empowering rural communities, considering the mediating effect of managerial support in the rural areas of Natanz County, Iran.Methods: The research adopted an applied, descriptive-survey design. The statistical population consisted of all rural residents of Natanz County, from which 371 respondents were selected using Cochran’s sampling formula. Data were collected through a structured questionnaire comprising three dimensions: artificial intelligence (5 items), rural empowerment (19 items), and managerial support (6 items). The validity of the instrument was confirmed through face, content, and construct validity, while reliability was verified using Cronbach’s alpha coefficient (0.86). Data were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) in SmartPLS software.Results: The findings revealed that AI had a significant positive effect on rural empowerment (β = 0.636, T = 12.002) and managerial support (β = 0.392, T = 3.875). Furthermore, managerial support significantly influenced rural empowerment (β = 0.332, T = 5.533). Sobel test results confirmed the mediating role of managerial support in the relationship between AI and rural empowerment (T = 7.678). The results indicate that AI can substantially contribute to rural empowerment by enhancing agricultural productivity, improving access to education and healthcare services, facilitating market connectivity, and supporting informed decision-making. Effective managerial support and appropriate infrastructure are essential for maximizing the developmental benefits of AI in rural communities.Conclusions: The study highlights the importance of integrating AI technologies into rural development strategies to foster sustainable socio-economic transformation and reduce rural–urban disparities.هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش هوش مصنوعی برای توانمندسازی جامعه روستایی با نقش میانجی حمایت‌های مدیریتی در مناطق روستایی شهرستان نطنز است.روش پژوهش: این پژوهش از نظر نحوه گردآوری دادهها از نوع توصیفیِ پیمایشی از شاخه میدانی است و از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه روستائیان شهرستان نطنز هستند. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران به تعداد 371 نفر انتخاب شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه‌ای با 30 سوال در سه بخش هوش مصنوعی (5 سوال)، توانمندسازی (19 سوال) و حمایت‌های مدیریتی (6 سوال) است که روایی آن به شیوه صوری، سازه‌ای و محتوایی بررسی و تایید شده و پایایی آن بر مبنای فرمول کرونباخ به میزان 0/86 تایید گردیده است. داده‌های گردآوری شده بر اساس تحلیل مسیر معادلات ساختاری در نرم‌افزار Smart PLS تجزیه و تحلیل شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که هوش مصنوعی بر توانمندسازی با ضریب تاثیر 0/636 و مقدارT 002/002، هوش مصنوعی بر حمایت مدیریت با ضریب تاثیر 0/392 و مقدار T 3/875 و حمایت مدیریت بر توانمندسازی با ضریب تاثیر 0/332 و مقدار T 5/533 تاثیر دارد. همچنین نتایج آزمون سوبل نشان داد که هوش مصنوعی بر توانمندسازی با نقش میانجی حمایت مدیریت با مقدارT 7/678 تاثیر دارد.نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌ها می‌توان گفت که هوش مصنوعی میتواند از طریق داده‌های تحلیل‌شده، روش‌های بهینه برای کشت و برداشت محصولات را ارائه دهد. با استفاده از هوش مصنوعی در پلتفرم‌های آموزشی، امکان آموزش از راه دور برای افراد روستایی فراهم می‌شود. این تکنولوژی میتواند به‌ویژه برای نوجوانان و جوانان در مناطق دورافتاده که به منابع آموزشی محدود دسترسی دارند، مفید باشد. سیستم‌های هوش مصنوعی در حوزه سلامت می‌توانند در تشخیص بیماری‌ها و پیش‌بینی وضعیت بهداشتی افراد در مناطق روستایی کمک کنند. همچنین بهره‌گیری از این فناوری در زمینه گردشگری، کشاورزی و دامداری میتواند به بهبود وضعیت اقتصادی و معیشتی مناطق روستایی کمک ویژه نماید.https://serd.khu.ac.ir/article_10610_5b708c065dfab38528050a84d852bf13.pdf