دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 A Spatial Development Framework Based on Rural Entrepreneurship: A Content Analysis of International Scientific Articles چارچوب توسعه فضایی مبتنی بر کارآفرینی روستایی: تحلیل محتوایی مقالات علمی بین‌المللی 10602 10.22034/serd.2026.10602 FA آذر نوری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران وحید ریاحی گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران فرهاد عزیزپور گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0003-0204-8270 حمید جلالیان گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2024 11 15 Objective: The literature on rural entrepreneurship indicates the existence of a complex and multi-layered relationship between spatial components and entrepreneurial processes. Accordingly, this study aims to identify the spatial processes influencing rural entrepreneurship development, with particular emphasis on extracting and analyzing established and emerging theoretical perspectives in this field. Methods: The study is applied in terms of its objective and adopts a qualitative methodological approach based on a literature review and qualitative content analysis. The statistical population consisted of articles published in journals related to rural entrepreneurship and geography and indexed in reputable databases, including Scopus and Web of Science. Based on a review of the thematic literature and identification of the earliest relevant studies, the review period covered 2000 to November 2024, thereby encompassing both the initial studies in the field and the most recent scientific publications. Initially, 113 relevant articles were identified. Subsequently, irrelevant studies were excluded based on criteria including title, keywords, abstract, full-text accessibility, content analysis, and expert judgment. Ultimately, 38 English-language scientific articles were selected as the final sources for qualitative analysis. Data analysis was conducted using ATLAS.ti through three stages of coding: open, axial, and selective coding. In addition, to validate and enhance the credibility of the findings, the views of five subject-matter experts were incorporated into the coding process. Results: The findings yielded 212 initial codes, which were classified into 26 categories and conceptualized across four dimensions -ecological, social, economic, and spatial- and one socio-spatial component. Analysis of the temporal distribution of the articles indicated that the first studies were published in 2007. Publication activity remained relatively stagnant until 2014, then increased. In terms of thematic distribution, the reviewed articles were published predominantly in the social, spatial, and economic domains, respectively. Conclusions: The findings demonstrate that rural entrepreneurship, as an economic driver in rural communities, is strongly influenced by spatial factors. Research on rural entrepreneurship has been influenced by the conceptual evolution of the spatial discourse; concomitantly, the spatial components addressed in rural entrepreneurship studies have evolved from a traditional perspective toward a socio-spatial conceptualization. The findings suggest that space serves as a context for social interactions and plays a significant role in shaping social and spatial networks that influence the development of rural entrepreneurship. Therefore, with the continued development of spatial scholarship, spatial components influencing entrepreneurial development should be considered and emphasized as key factors in policymaking for rural entrepreneurship development. هدف: ادبیات حوزه کارآفرینی روستایی بیانگر وجود رابطه‌ای پیچیده و چندلایه میان مؤلفه‌های فضایی و فرآیندهای کارآفرینی است. ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر شناسایی فرآیندهای فضایی مؤثر بر توسعه کارآفرینی روستایی، با تأکید بر استخراج و تحلیل دیدگاه‌های نظری موجود و نوظهور در این حوزه است. روش پژوهش: پژوهش حاضر از حیث هدف کاربردی و از لحاظ روش‌شناسی کیفی است که به روش مرور منابع و تحلیل محتوای کیفی انجام ‌شده است. جامعه آماری پژوهش، مقالات مستخرج از مجلات مرتبط با حوزه کارآفرینی روستایی و جغرافیا در پایگاه‌های داده معتبر ازجمله اسکوپوس، وب علوم و غیره است. با توجه به بررسی پیشینه موضوعی و شناسایی نخستین مطالعات مرتبط، بازه زمانی مرور مقالات از 2000 تا آغاز سال 2024 تعیین‌شده است تا از یک‌سو شامل تمامی مطالعات اولیه باشد و از سوی دیگر، جدیدترین انتشارات علمی در بازه زمانی اخیر را نیز دربرگیرد. در مرحله نخست، تعداد 113 مقاله مرتبط شناسایی شد؛ سپس با اعمال معیارهایی چون بررسی عنوان، کلیدواژه‌ها، چکیده، دسترسی به متن کامل، تحلیل محتوایی مقاله و نظر خبرگان، مقالات نامرتبط حذف شدند. درنهایت، 38 مقاله علمی به زبان انگلیسی به‌عنوان منابع نهایی برای تحلیل کیفی انتخاب گردید. فرایند تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Atlas.ti و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. همچنین به‌منظور اعتبارسنجی و ارتقاء روایی یافته‌ها، نظرات پنج نفر از خبرگان موضوعی در فرایند کدگذاری لحاظ شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش شامل 212 کد اولیه بود که در 26 مقوله دسته‌بندی و در چهار بُعد (اکولوژیک، اجتماعی، اقتصادی و فضایی) و یک مؤلفه (اجتماعی- فضایی) مفهوم‌سازی شد. بررسی توزیع مقالات ازنظر بازه زمانی نشان داد اولین مقالات در سال 2007 منتشر شد و تا سال 2014 راکد بود و پس‌ازآن و تاکنون روندی افزایشی داشته است. ازنظر توزیع موضوعی، مقالات به ترتیب در حوزه‌های اجتماعی، فضایی و اقتصادی منتشر شده‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد، کارآفرینی روستایی به‌عنوان یک محرک اقتصادی در جوامع روستایی، به‌شدت تحت تأثیر عوامل فضایی قرار دارد. مطالعات صورت‌گرفته در حوزه کارآفرینی روستایی از سیر تحول مفهومی ادبیات فضا متأثر بوده و هم‌زمان با تحول مفهومی این گفتمان مؤلفه‌های مطرح‌شده در حوزه کارآفرینی روستایی نیز تغییر یافته و از یک دیدگاه سنتی به سمت مفهوم اجتماعی– فضایی تغییر یافته است. برخاسته از یافته‌های پژوهش، فضا به‌عنوان بستر تعاملات اجتماعی عمل می‌کند و بر شکل‌گیری شبکه‌های اجتماعی و فضایی که بر توسعه کارآفرینی روستایی تأثیر می‌گذارند، نقش مهمی دارد. بنابراین با توسعه ادبیات فضا، بررسی مؤلفه‌های فضایی مؤثر بر توسعه کارآفرینی در ادبیات مختلف باید به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی در سیاست‌گذاری‌های توسعه‌ای کارآفرینی روستایی مورد توجه و تأکید باشد.

دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 Key Drivers of the Influence of Creative Tourism on Sustainable Rural Entrepreneurship Development: A Case Study of Damghan County تحلیل پیشران‌های کلیدی اثرگذاری گردشگری خلاق بر توسعه کارآفرینی پایدار روستایی (مطالعه موردی: شهرستان دامغان) 10612 10.22034/serd.2026.10612 FA حلیمه بینائیان گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران علی اکبر عنابستانی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0003-1461-5893 پگاه مریدسادات گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران جمیله توکلی‌نیا گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 10 11 Objective: Creative tourism, as an increasingly important component of the broader tourism industry, can contribute substantially to local empowerment, economic diversification, and the creation of new employment opportunities in rural areas. It may also provide a foundation for strengthening sustainable rural entrepreneurship and stimulating linkages with other economic sectors. Accordingly, this study seeks to identify the key factors and driving forces through which creative tourism can contribute to the development of sustainable rural entrepreneurship. Methods: This applied study adopts a descriptive–analytical design within a futures-studies framework. Data were collected through a combination of documentary and field-based methods. Documentary data were obtained from books, scholarly articles, and relevant official documents, whereas field data were gathered through a structured expert questionnaire. The questionnaire covered five dimensions: socio-cultural, economic, environmental, physical-spatial, and institutional-organizational. The study population consisted of 25 experts and specialists in creative tourism, sustainable entrepreneurship, and rural development. The validity of the instrument was assessed through expert review, and the collected data were analyzed using MICMAC structural analysis to determine the degree of direct and indirect influence and dependence among the identified variables. Results: The analysis identified 20 key drivers among the 91 factors examined. These drivers included strengthening intergenerational cooperation, raising public awareness of cultural and social values, fostering a sense of local identity and pride, revitalizing traditional arts and handicrafts, reducing economic dependence on agriculture, creating new export opportunities, strengthening local markets, increasing women’s employment, enhancing tourists’ environmental awareness, promoting green businesses, restoring native species, developing sustainable agriculture, establishing nature-based campsites, developing cultural and tourism centers, improving public transportation, creating tourism information centers, establishing an entrepreneur database, increasing financial transparency, facilitating the licensing process, and developing a system for evaluating tourism businesses. Conclusions: The findings demonstrate that creative tourism has considerable potential to contribute to sustainable rural entrepreneurship. The structural analysis indicates that strengthening social cooperation, revitalizing handicrafts, reducing excessive dependence on agriculture, and creating new economic opportunities are particularly important for fostering sustainable rural enterprise. The simultaneous interaction of cultural, economic, environmental, physical-spatial, and institutional factors suggests that sustainable rural entrepreneurship requires an integrated policy approach. Accordingly, supporting creative activities, developing cultural and tourism infrastructure, and streamlining institutional procedures can facilitate sustainable rural development based on creative tourism. هدف: گردشگری خلاق به عنوان جزئی از صنعت عظیم گردشگری می‌تواند نقش عمده‌ای در توانمندسازی مردم محلی و تنوع‌بخشی به رشد اقتصادی و هم‌چنین خلق فرصت‌های شغلی جدید در فضاهای روستایی در ارتباط با کارآفرینی پایدار روستایی و سایر بخش‌های اقتصادی ایفا کند؛ از همین رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی و پیشران‌های اثرگذار گردشگری خلاق بر توسعه کارآفرینی پایدار روستایی انجام شده است. روش پژوهش: روش پژوهش بر اساس هدف از نوع کاربردی و بر اساس ماهیت، توصیفی – تحلیلی با رویکرد آینده‌پژوهی است روش جمع‌آوری اطلاعات به روش اسنادی (کتابخانه‌ای، مجلات علمی) و میدانی (پرسشنامه) بوده است. جهت استخراج پیشران‌های کلیدی پرسشنامه در پنج بعد شامل اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، زیست‌محیطی، کالبدی و نهادی- سازمانی تهیه و در بین اعضای جامعه نمونه توزیع و تکمیل گردید جامعه نمونه این پژوهش را 25 نفر از کارشناسان و متخصصان تشکیل می‌دهد. جهت اعتباربخشی، روایی و پایایی پرسشنامه از نظرات اساتید دانشگاه استفاده گردید. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و تحلیل ساختاری تأثیرگذاری هر یک از شاخص‌های مؤثر بر امنیت غذایی از نرم‌افزار (MICMAC) استفاده‌شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داده است که در بین 91 عامل مورد بررسی در پنج بعد 20 عامل کلیدی شامل تقویت همکاری‌های بین‌نسلی (39)، آگاهی عمومی از ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی (38)، ایجاد حس هویت و افتخار محلی (36)، احیای هنرها و صنایع‌دستی (35)، کاهش وابستگی اقتصادی به کشاورزی (49)، ایجاد فرصت‌های جدید صادراتی (49)، تقویت بازارهای محلی (48)، افزایش اشتغال زنان (47)، آگاهی زیست‌محیطی گردشگران (48)، تشویق کسب‌وکارهای سبز (47)، احیای گونه‌های بومی (46)، توسعه کشاورزی پایدار (44)، ایجاد کمپینگ‌های طبیعی (49)، توسعه مراکز فرهنگی–گردشگری (48)، بهبود حمل‌ونقل عمومی (47)، ایجاد مراکز اطلاعات گردشگری (41)، ایجاد بانک اطلاعاتی کارآفرینان (46)، افزایش شفافیت مالی (42)، تسهیل صدور مجوزها (39) و ایجاد نظام ارزیابی کسب‌وکارهای گردشگری (33) به عنوان پیشران‌های کلیدی شناخته‌شده اند. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گردشگری خلاق پتانسیل ایفای نقش مؤثر در مسیر توسعه کارآفرینی پایدار روستایی را دارد. نتایج تحلیل ساختاری بیانگر آن است که با تقویت همکاری‌های اجتماعی، احیای صنایع‌دستی، کاهش وابستگی به کشاورزی و ایجاد فرصت‌های نوین اقتصادی، نقش مهمی در توسعه کارآفرینی پایدار روستایی دارد. ابعاد فرهنگی، اقتصادی و زیست‌محیطی به‌طور هم‌زمان در پایداری کسب‌وکارهای روستایی مؤثرند. بنابراین، حمایت از فعالیت‌های خلاق، توسعه زیرساخت‌های فرهنگی و تسهیل سیاست‌های نهادی می‌تواند مسیر تحقق توسعه پایدار روستایی مبتنی بر گردشگری خلاق را هموار سازد.

دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 Developing Successful Models of Sustainable Employment for Persons with Disabilities within the Community-Based Rehabilitation Program: A Case Study of Rural Communities in Kermanshah Province, Iran تدوین الگوهای موفق اشتغال پایدار افراد دارای معلولیت در چارچوب برنامه توان‌بخشی مبتنی بر جامعه (مورد مطالعه: جوامع روستایی استان کرمانشاه) 10613 10.22034/serd.2026.10613 FA بیژن رضایی گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران ایوب پژوهان گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران معین سلیمانی گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران خدیجه عزیزی گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2025 10 18 Objective: Sustainable employment is now recognized as a fundamental criterion for assessing quality of life and individual capabilities. This concept is particularly important for persons with disabilities, as employment not only contributes to meeting their economic needs but also enhances self-confidence and social participation and reduces social vulnerabilities associated with disability. Kermanshah Province, with its distinctive geographical, social, and economic characteristics, presents both challenges and opportunities for employing persons with disabilities. On the one hand, local and traditional cultural contexts may influence attitudes toward their capabilities; on the other, the province's existing economic potential can provide a favorable basis for creating employment opportunities. Accordingly, this study aimed to develop successful models of sustainable employment for persons with disabilities within the framework of the Community-Based Rehabilitation (CBR) program in Kermanshah Province. Methods: The study was applied in terms of purpose and employed an exploratory mixed-methods research design. In the qualitative phase, inductive content analysis was used, while the quantitative phase employed an integrated DEMATEL-ISM (Decision-Making Trial and Evaluation Laboratory–Interpretive Structural Modeling) approach. The study population consisted of academic experts, welfare organization specialists, and professionals from relevant institutions directly involved in the employment of persons with disabilities, as well as persons with disabilities. In the qualitative phase, purposive snowball sampling was continued until theoretical saturation was reached. In the quantitative phase, 25 experts were selected purposively and through convenience sampling. Data were collected through a review of secondary sources, semi-structured interviews, focus group discussions, and a researcher-developed questionnaire. Results: The qualitative findings identified product networking and market development, stabilization and continuous improvement of employment initiatives, vocational counseling tailored to disability type and climatic conditions, psychological capacity building and skills empowerment, financial and infrastructural support, and identification of employment applicants and individuals with entrepreneurial potential as key factors influencing the development of sustainable employment models for persons with disabilities. The quantitative findings indicated a four-stage process: first, identifying applicants and individuals with entrepreneurial potential; second, providing vocational counseling based on disability type and climatic conditions; third, implementing psychological capacity building and skills empowerment alongside financial and infrastructural support; and fourth, establishing product networks and markets, together with business guidance and continuous improvement. Conclusions: Achieving sustainable employment for persons with disabilities in rural areas requires a coherent and sequential process that can be implemented through four strategic stages: accurate identification of individuals with employment potential, provision of vocational counseling tailored to disability type and climatic conditions, psychological and skills empowerment accompanied by financial and infrastructural support, and ultimately, networking, market development, and business guidance. The causal and structural sequence of these stages indicates that employment sustainability can be achieved only when vocational guidance, empowerment, and employment consolidation are implemented as a continuous and interconnected process. The proposed model, together with the study's practical recommendations concerning identification, skills enhancement, and the development of diversified business models, can serve as an effective framework for employment policymaking for persons with disabilities within the Community-Based Rehabilitation program in Kermanshah Province. هدف: امروزه اشتغال پایدار به عنوان یکی از معیارهای اساسی در ارزیابی کیفیت زندگی و توانمندی‌های، به‌ویژه برای افراد دارای معلولیت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چرا که اشتغال نه تنها به تأمین نیازهای اقتصادی آنان کمک می‌کند؛ بلکه به بهبود خودباوری، مشارکت اجتماعی و کاهش آسیب‌های اجتماعی مرتبط با ناتوانی نیز می‌انجامد. استان کرمانشاه با ویژگی‌های جغرافیایی، اجتماعی و اقتصادی خاص خود، چالش‌ها و فرصت‌های منحصر به فردی را در زمینه اشتغال افراد دارای معلولیت ارائه می‌دهد؛ از یک‌سو، وجود فرهنگ‌های محلی و سنتی ممکن است بر نگرش‌ها نسبت به توانمندی‌های این افراد تأثیرگذار باشد و از سوی دیگر، پتانسیل‌های اقتصادی موجود در استان می‌تواند بستری را برای ایجاد فرصت‌های شغلی فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوهای موفق اشتغال پایدار افراد دارای معلولیت در برنامه توان‌بخشی مبتنی بر جامعه در استان کرمانشاه انجام شد. روش پژوهش: پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته و از نوع اکتشافی است. در بخش کیفی از روش تحلیل محتوای استقرایی استفاده شد و در بخش کمّی از روش ساختاری تفسیری با تکنیک ISM-DEMATEL یکپارچه بهره گرفته شد. جامعه مورد مطالعه پژوهش را خبرگان دانشگاهی، کارشناسان بهزیستی و سازمان‌های ذی‌ربط که به‌طور مستقیم با امر اشتغال افراد معلول در ارتباط هستند و افراد معلول تشکیل داد. در بخش کیفی، نمونه‌گیری به‌روش هدفمند و از نوع گلوله‌برفی تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در بخش کمّی تعداد 25 خبره از جامعه بخش کیفی به‌صورت هدفمند و دردسترس انتخاب شدند. داده‌ها از طریق بررسی مطالعات ثانویه، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، گروه‌های کانونی و پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شدند. یافته‌ها: بخش کیفی، نشان داد که مقولات شبکه‌سازی و بازارسازی برای محصولات، پایدارسازی و بهبود مستمر طرح، اجرای مشاوره شغلی بر اساس نوع معلولیت و اقلیم، ظرفیت‌سازی روانی و توانمندسازی مهارتی، حمایت مالی و زیرساختی، شناسایی متقاضیان و افراد مستعد اشتغال‌آفرینی، عوامل مؤثر بر ایجاد الگوی اشتغال پایدار برای معلولان هستند. بخش کمّی نشان داد که در گام نخست شناسایی متقاضیان و افراد مستعد اشتغال‌آفرینی، گام دوم اجرای مشاوره شغلی بر اساس نوع معلولیت و اقلیم، گام سوم ظرفیت‌سازی روانی و توانمندسازی مهارتی و حمایت مالی و زیرساختی، و گام چهارم شبکه‌سازی و بازارسازی برای محصولات، راهبری و بهبود مستمر کسب‌وکار در نظر گرفته شد. نتیجه‌گیری: دستیابی به اشتغال پایدار معلولان در مناطق روستایی مستلزم یک فرایند مرحله‌ای و منسجم است که در قالب چهار گام راهبردی قابل تحقق می‌باشد: شناسایی دقیق افراد مستعد، ارائه مشاوره شغلی متناسب با نوع معلولیت و شرایط اقلیمی، توانمندسازی روانی– مهارتی همراه با حمایت مالی و زیرساختی و در نهایت، شبکه‌سازی، بازارسازی و راهبری کسب‌وکار. این توالی علّی و ساختاری بیانگر آن است که پایداری اشتغال تنها زمانی حاصل می‌شود که مراحل هدایت، توانمندسازی و تثبیت شغلی به‌صورت یک چرخه پیوسته اجرا شود. الگوی ارائه‌شده، همراه با پیشنهادهای کاربردی پژوهش در حوزه شناسایی، تقویت مهارت‌ها و توسعه الگوهای متنوع کسب‌وکار، می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مؤثر برای سیاست‌گذاری اشتغال معلولان در برنامه توان‌بخشی مبتنی بر جامعه در استان کرمانشاه به‌کار گرفته شود.

دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 A Data-Driven Analysis of User Satisfaction in Rural Ecotourism Accommodations: An Interpretable Machine-Learning Approach تحلیل داده محور رضایت کاربران دراقامتگاه های بومگردی نواحی روستایی: رویکردی با الگوریتمهای تفسیرپذیر یادگیری ماشین 10614 10.22034/serd.2026.10614 FA بهیه باوان پوری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران حسنعلی فرجی سبکبار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران سیدعلی بدری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران ندا زرندیان گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 10 28 Objective: In recent years, user satisfaction with ecotourism accommodations has become an important determinant of performance and competitiveness in the tourism industry. The rapid growth of online booking platforms, such as Jabama, has intensified competition among accommodation providers and increased the need for data-driven approaches to identify the factors influencing user satisfaction. Although previous studies have highlighted the importance of service quality, cleanliness, and value for money, the application of advanced machine-learning methods to ecotourism accommodations in Iran remains limited. Moreover, the culturally and locally embedded nature of these accommodations calls for analytical approaches that are sensitive to the specific characteristics of rural tourism contexts. This study therefore aims to identify the key determinants of user satisfaction in rural ecotourism accommodations and evaluate the predictive and interpretive capacity of machine-learning algorithms. Methods: Data from 1,123 active ecotourism accommodations listed on the Jabama platform were collected using the Python programming language and the Selenium web-automation library. User satisfaction scores were considered the dependent variable, while information quality, cleanliness, value for money, reception procedures, hosting quality, and location were treated as independent variables. Five predictive models were employed: linear regression, decision tree, random forest, gradient boosting, and support vector regression (SVR) with a radial basis function (RBF) kernel. Model performance was evaluated using mean squared error (MSE), the coefficient of determination (R²), and five-fold cross-validation. Feature importance was assessed using the random forest model, while the decision tree structure was examined to enhance the interpretability of the findings. Results: The results showed that the random forest and gradient boosting models achieved the best predictive performance, with R² values exceeding 0.86 and MSE values below 0.012. Feature-importance analysis indicated that information quality was the most influential factor affecting user satisfaction, with an importance coefficient of 0.442, followed by cleanliness and value for money. The decision tree model further supported these findings, identifying information quality as the root node and highlighting the subsequent roles of cleanliness and value for money in the decision-making structure. Spatial analysis also showed that the highest concentration of ecotourism accommodations was found in central provinces, particularly Isfahan, Fars, and Yazd, whereas Alborz, Qom, Semnan, and South Khorasan had the lowest numbers of accommodations. Conclusions: The findings demonstrate the importance of improving the quality of information and service-related attributes in enhancing user satisfaction with rural ecotourism accommodations. Providing accurate, complete, transparent, and up-to-date information can reduce uncertainty and help tourists make more informed choices, while maintaining high cleanliness standards and an appropriate balance between price and service quality can improve the actual accommodation experience. The proposed data-driven framework provides a practical basis for accommodation managers, online booking platforms, and tourism policymakers to prioritize service improvements, enhance user satisfaction, and strengthen the competitiveness of rural ecotourism destinations. هدف: : در سال‌های اخیر، رضایت کاربران از اقامتگاه‌های بوم‌گردی به یکی از مؤلفه‌های کلیدی موفقیت در صنعت گردشگری تبدیل شده‌است. با توجه به رشد پلتفرم‌های آنلاین مانند جاباما و افزایش رقابت در این حوزه، نیاز به تحلیل داده‌محور برای شناسایی عوامل مؤثر بر رضایت کاربران حساس می‌شود. نبودِ مطالعات جامع با رویکردهای پیشرفته یادگیری ماشین در زمینه بوم‌گردی ایران، ضرورت پژوهش حاضر را برجسته می‌سازد. اقتصاد اشتراکی و پلتفرم‌های اقامتی مانند جاباما، تجربه کاربران را متحول کرده و بر اهمیت تحلیل داده‌محور تأکید دارند. مطالعات پیشین نشان داده‌اند که عواملی مانند کیفیت خدمات، نظافت، و ارزش در برابر قیمت بر رضایت کاربران تأثیر دارند. با این حال، ویژگی‌های فرهنگی و بومی اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران نیازمند بررسی‌های خاص و بومی است. روش پژوهش: در این پژوهش، داده‌های ۱۱۲۳ اقامتگاه بوم‌گردی از پلتفرم جاباما با استفاده از زبان برنامه‌نویسی Python و کتابخانه Selenium استخراج شد. متغیرهای مستقل شامل کیفیت اطلاعات، نظافت، ارزش در برابر قیمت، نحوه پذیرش، میزبانی، و موقعیت مکانی بودند و امتیاز رضایت کاربران به‌عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شد. مدل‌سازی با استفاده از الگوریتم‌های رگرسیونی شامل رگرسیون خطی، درخت تصمیم، جنگل تصادفی، گرادیان تقویتی، و ماشین‌بُردار پشتیبان (SVR) با کرنل RBF انجام شد. عملکرد مدل‌ها با معیارهای میانگین مربعات خطا (MSE)، ضریب تعیین (R²)، و اعتبارسنجی متقاطع ۵-تایی ارزیابی گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مدل‌های جنگل تصادفی و گرادیان تقویتی با R² بالای 0/86 و MSE کمتر از 0/012 بهترین عملکرد را داشتند. تحلیل اهمیت ویژگی‌ها حاکی از آن بود که کیفیت اطلاعات (با ضریب اهمیت 0/442)، نظافت، و ارزش در برابر قیمت مهم‌ترین عوامل مؤثر بر رضایت کاربران هستند. مدل درخت تصمیم، قواعد تفسیرپذیری را ارائه کرد که نشان‌دهنده نقش کلیدی کیفیت اطلاعات در گره ریشه و تأثیر نظافت و ارزش در برابر قیمت در مراحل بعدی بود. علاوه بر این، تحلیل پراکندگی فضایی اقامتگاه‌ها نشان داد که بیشترین تمرکز واحدهای بوم‌گردی در استان‌های مرکزی مانند اصفهان، فارس و یزد قرار دارد، در حالی که استان‌های البرز، قم، سمنان و خراسان جنوبی دارای کمترین تعداد اقامتگاه هستند. نتیجه‌گیری: این یافته‌ها بر اهمیت عوامل کیفی قابل بهبود تأکید دارند و چارچوبی علمی و کاربردی برای بهینه‌سازی خدمات بوم‌گردی و افزایش رضایت کاربران فراهم می‌کنند. به‌کارگیری این چارچوب می‌تواند مسیر توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی را در آینده هدایت کرده و زمینه را برای طراحی راهکارهای هوشمند مبتنی بر یادگیری ماشین در بهبود تجربه کاربران فراهم سازد.

دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 Analysis of Rural Shrinkage with an Emphasis on the Role of the Commodification of Space and Migration: A Case Study of Saqqez County تحلیل پدیده انقباض نواحی روستایی با تأکید بر نقش کالایی‌شدن فضا و مهاجرت (مطالعه موردی: شهرستان سقز) 11761 10.22034/serd.2026.11761 FA افسانه احمدی مؤسسه جغرافیا، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران اسماعیل تقوی زیروانی مؤسسه جغرافیا، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 11 03 Objective: Rural shrinkage has emerged as an increasingly significant phenomenon in rural settlements, particularly in developing countries. This study aims to analyze the phenomenon of rural shrinkage with an emphasis on the role of the commodification of space and migration. Methods: This study employs a survey research design based on field observations and documentary evidence. The sample size for the expert questionnaire addressing the factors associated with the commodification of space, as well as the rural residents' questionnaire concerning the factors influencing migration, was determined based on theoretical saturation. Given the lack of reliable information on the population of individuals who had migrated from rural areas, 60 questionnaires were distributed and completed. The expert sample consisted of 10 participants. In both components of the study, namely the expert and rural resident questionnaires, non-probability purposive sampling was employed. The questionnaire data were analyzed using the one-sample t-test in SPSS. Results: Based on the mean scores, the most important factors influencing rural residents' migration were, in descending order, the ineffective performance of urban authorities (4.77), family poverty (4.72), and inequality in facilities and services between these rural areas and the provincial capital and other destination cities (4.70), among others. According to the DANP model, the most important factors contributing to the commodification of rural space in relation to rural shrinkage were, in descending order, the degradation of natural landscapes (0.0050), a sense of alienation from space (0.0047), the conversion of agricultural land uses (0.0045), a perceived privatization of space (0.0044), and unemployment in rural areas (0.0042), among others. Conclusions: Rural shrinkage in Saqqez is a consequence of the logic of the commodification of space under neoliberal capitalism and the ineffectiveness of local governance. Migration constitutes a major driver of this process and, in turn, reinforces a vicious cycle of rural shrinkage. هدف: انقباض روستایی به عنوان یک پدیده نوظهور در سکونتگاه‌های روستایی کشورهای در حال توسعه شدت گرفته است. هدف این پژوهش تحلیل پدیده انقباض روستایی با تأکید بر نقش کالایی‌شدن فضا و مهاجرت است. روش پژوهش: این پژوهش از نظر روش تحقیق، پیمایشی مبتنی بر مشاهدات میدانی و اسنادی است. روش تعیین حجم نمونه در پرسشنامه متخصصان در ارتباط با عوامل کالایی‌شدن فضا و پرسشنامه روستاییان در ارتباط با عوامل مؤثر بر مهاجرت، اشباع نظری بوده‌است. با توجه به مشخص نبودن جمعیت مهاجرت‌کننده از روستاها، تعداد ۶۰ پرسشنامه توزیع و تکمیل شد. حجم نمونه برای متخصصان برابر با ده نفر بود. روش نمونه‌گیری در هر دو بخش پرسشنامه متخصصان و پرسشنامه روستاییان روش نمونه‌گیری غیراحتمالی (هدفمند) بوده‌است. برای تجزیه و تحلیل داده‌های پرسشنامه، از آزمون تی تک‌نمونه‌ای در نرم‌افزار SPSS استفاده شد. یافته‌ها: بر اساس نمره میانگین، مهم‌ترین عوامل مؤثر در مهاجرت روستاییان به ترتیب عواملی همچون عملکرد ناکارآمد مسئولان شهر (4/77)، فقر خانواده (4/72) و نابرابری در امکانات و خدمات میان این روستاها با مرکز استان و سایر شهرهای مقصد (4/70) و ... است. بر اساس مدل دنپ، مهم‌ترین عوامل مؤثر در کالایی‌شدن فضای روستا در ارتباط با پدیده انقباض شهری به ترتیب عواملی همچون تخریب چشم‌اندازهای طبیعی (0/0050)، احساس بیگانگی با فضا (0/0047)، تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی (0/0045)، احساس خصوصی‌شدن فضا (0/0044)، بیکاری در روستا (0/0042) و ... است. نتیجه‌گیری: انقباض روستایی در سقز، قربانی منطق کالایی‌سازی فضا توسط سرمایه‌داری نئولیبرال و ناکارآمدی حاکمیت محلی است. مهاجرت، عامل مهم این فرآیند است که خود به چرخهء معیوب انقباض دامن می‌زند.

دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 Analyzing the Role of Rural Economic Diversification in Enhancing Individual and Environmental Entrepreneurial Capacities: A Case Study of Marivan County تحلیل نقش متنوع‌سازی اقتصاد روستایی در ارتقای ظرفیت‌های فردی و محیطی کارآفرینی (مطالعه موردی: شهرستان مریوان) 10615 10.22034/serd.2026.10615 FA سعدی محمدی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 11 14 Objective: The development of entrepreneurial activities in rural areas, as an effective pathway toward sustainable development, requires both a supportive environmental context and the individual and psychological attributes necessary for entrepreneurship. This study aimed to examine the effects of economic diversification on environmental conditions and individual characteristics influencing entrepreneurship among rural residents in Marivan County. Methods: In terms of its objective, this study was applied, while methodologically it employed a descriptive–analytical design based on a comparative approach. The statistical population consisted of household heads in two groups of villages: economically diversified villages and villages lacking economic diversification. The target villages were identified through consultation with local experts and the application of ten operational indicators. Sampling was conducted through a lottery-based procedure at the village level and simple random sampling among household heads. Based on Cochran’s formula, the sample comprised 360 respondents from economically diversified villages and 145 respondents from economically non-diversified villages. Data were collected using structured questionnaires encompassing 31 individual variables and 43 environmental variables. The validity of the research instrument was confirmed through the Delphi method, while its reliability was established using Cronbach’s alpha coefficients of 0.70 for individual factors and 0.74 for environmental factors. Data were analyzed using the independent-samples t-test, correlation analysis, and path analysis. Results: The findings demonstrated that economic diversification generated statistically significant differences in both environmental conditions and individual characteristics associated with entrepreneurship between the two groups of villages. The mean score of the individual-capacity indicators was 3.24 in economically diversified villages, compared with 2.59 in economically non-diversified villages. The corresponding mean scores for environmental factors were 3.54 and 2.60, respectively. Path analysis indicated that, among the environmental factors, the economic indicator exerted the strongest overall effect on improving the entrepreneurial conditions of the villages, with an overall loading of 0.511. Among the individual characteristics, motivation demonstrated the strongest direct and indirect effects on the other indicators, with an overall loading of 0.407. A positive and statistically significant correlation of 0.436 was also observed between individual and environmental factors. Conclusions: Economic diversification simultaneously transformed both the environmental structures and individual characteristics of rural residents, thereby creating a significant distinction between the two groups of villages. The economic indicator among the environmental factors and motivation among the individual characteristics exerted the greatest influence on improving rural entrepreneurial conditions. Accordingly, policymakers are advised to operationalize rural economic diversification as a development strategy by strengthening rural residents’ motivation and individual skills while simultaneously expanding economic and institutional infrastructure in less-developed areas. هدف: توسعه فعالیت‌های کارآفرینانه در محیط‌های روستایی، به‌عنوان یکی از راهکارهای مؤثر تحقق توسعه پایدار، مستلزم فراهم بودن عناصر محیطی مناسب و برخورداری روستاییان از ویژگی‌های فردی و روانی لازم برای کارآفرینی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات تنوع‌بخشی اقتصادی بر وضعیت عناصر محیطی و مشخصه‌های فردی مؤثر بر کارآفرینی روستاییان در شهرستان مریوان انجام شده‌است. روش پژوهش: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی تحلیلی مبتنی بر رویکرد مقایسه‌ای است. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوار در دو گروه روستاهای برخوردار و فاقد تنوع اقتصادی است. روستاهای هدف با بهره‌گیری از نظر کارشناسان محلی و شاخص‌های ده‌گانه شناسایی شدند. نمونه‌گیری به‌صورت قرعه‌کشی در سطح روستا و تصادفی ساده در میان سرپرستان خانوار انجام گرفت. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برای گروه برخوردار ۳۶۰ نفر و برای گروه غیربرخوردار ۱۴۵ نفر تعیین گردید. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های طبقه‌بندی‌شده شامل ۳۱ متغیر فردی و ۴۳ متغیر محیطی جمع‌آوری شد. روایی ابزار با روش دلفی و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (۰٫۷۰ برای عوامل فردی و ۰٫۷۴ برای عوامل محیطی) تأیید گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون تی مستقل، همبستگی و تحلیل مسیر انجام شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که تنوع‌بخشی اقتصادی تفاوت معناداری در وضعیت عناصر محیطی و مشخصه‌های فردی مؤثر بر کارآفرینی میان دو گروه روستایی ایجاد کرده‌است. میانگین شاخص‌های فردی در روستاهای برخوردار از تنوع اقتصادی برابر ۳٫۲۴ و در روستاهای غیربرخوردار برابر ۲٫۵۹ محاسبه گردید. میانگین عوامل محیطی نیز در گروه برخوردار ۳٫۵۴ و در گروه غیربرخوردار ۲٫۶۰ به‌دست آمد. بر اساس تحلیل مسیر، در میان عوامل محیطی، شاخص اقتصادی با بار کلی ۰٫۵۱۱ بیشترین تأثیر را در بهبود وضعیت کارآفرینی روستاها داشته است. در میان ویژگی‌های فردی نیز شاخص انگیزه با بار کلی ۰٫۴۰۷ بیشترین تأثیر مستقیم و غیرمستقیم را بر سایر شاخص‌ها نشان داده‌است. همچنین همبستگی مثبت و معناداری (۰٫۴۳۶) میان عوامل فردی و محیطی مشاهده گردید. نتیجه‌گیری: تنوع‌بخشی اقتصادی توانسته است همزمان ساختارهای محیطی و ویژگی‌های فردی روستاییان را دگرگون سازد و تفاوت معناداری میان دو گروه روستایی ایجاد کند. شاخص اقتصادی (در میان عوامل محیطی) و شاخص انگیزه (در میان ویژگی‌های فردی) بیشترین تأثیر را در بهبود وضعیت کارآفرینی روستاها داشته‌اند. بنابراین به سیاست‌گذاران توصیه می‌شود با تمرکز بر تقویت انگیزه و مهارت‌های فردی روستاییان و همزمان توسعه زیرساخت‌های اقتصادی و نهادی در مناطق کمتر برخوردار، راهبرد تنوع‌بخشی به اقتصاد روستایی را در برنامه‌های توسعه عملیاتی سازند.

دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 Analysis of Challenges and Problems in Agriculture and Natural Resources Hindering Economic Development in the Lower Atrak River Basin تحلیل چالش‌ها و مسائل- مشکلات کشاورزی و منابع طبیعی فراروی توسعه اقتصادی پیرامون رودخانه اترک‌سفلی 10616 10.22034/serd.2026.10616 FA بهروز محسنی بخش تحقیقات منابع طبیعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران محمدرضا غریب رضا پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران سعید شعبانی بخش تحقیقات منابع طبیعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران آیدینگ کرنژادی بخش تحقیقات منابع طبیعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع‌طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران Journal Article 2025 12 25 Objective: The main objective of this study was to identify, prioritize, and analyze the challenges and problems affecting agriculture and natural resources in the Lower Atrak River Basin, with a particular focus on the Chat area of Gonbad-e Kavus County. Drawing on the perspectives of experts, specialists, and local stakeholders, the study sought to explain the causal relationships among human and natural factors contributing to these challenges and to provide a basis for informed decision-making for sustainable resource management. Methods: This quantitative study was applied in terms of purpose. Data were collected through a review of upstream policy and planning documents and a specialized questionnaire based on the DPSIR framework using a five-point Likert scale. The reliability of the research instrument was assessed using Cronbach's alpha coefficient. The non-parametric Friedman test was employed to prioritize the identified issues and problems. The DPSIR conceptual framework was also used to analyze the relationships among Driving Forces, Pressures, State, Impacts, and Responses. Results: Among environmental hazards, “increasing regional temperatures and changes in precipitation patterns caused by climate change” was identified as the most important challenge, with a mean rank of 13.98. Among environmental problems, “lack of effective monitoring of industrial and agricultural activities and the occurrence of irreversible environmental pollution” received the highest priority, with a mean rank of 14.53. In the field of agriculture and natural resources, “increasing prices of agricultural inputs such as seeds and fertilizers” and “lack of effective waste management systems” were identified as the most important problems, each with a mean rank of 14.19. The Friedman test indicated statistically significant differences among the priorities assigned to issues and problems across all three domains (Sig. = 0.000). The DPSIR analysis showed that social, economic, and governance-related driving forces play a dominant role in shaping these problems. Conclusions: The challenges affecting agriculture and natural resources in the Lower Atrak River Basin are multidimensional, complex, and highly interconnected. The continuation of current resource-use trends poses a serious threat to the ecological and economic sustainability of the region. Therefore, an integrated approach to water and soil resource management, strengthened institutional coordination, development of modern irrigation systems, improved environmental monitoring, and active participation of local communities are essential for improving agricultural conditions, conserving natural resources, and enhancing livelihood and environmental resilience in the Lower Atrak Basin. هدف: هدف اصلی این پژوهش شناسایی، اولویت‌بندی و تحلیل چالش‌ها و مسائل- مشکلات کشاورزی و منابع طبیعی در حوضه رودخانه اترک‌سفلی با تمرکز بر منطقه چات شهرستان گنبدکاووس بوده‌است. پژوهش با تکیه بر دیدگاه نخبگان، کارشناسان و ذی‌نفعان محلی، تلاش دارد روابط علّی میان عوامل انسانی و طبیعی مؤثر بر این چالش‌ها را تبیین کرده و زمینه تصمیم‌سازی آگاهانه برای مدیریت پایدار منابع را فراهم آورد. روش پژوهش: این پژوهش از نظر ماهیت کمّی و از نظر هدف کاربردی است. داده‌ها از طریق بررسی اسناد بالادستی و پرسشنامه تخصصی مبتنی بر طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری شده‌اند. پایایی ابزار پژوهش با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ ارزیابی شد. برای اولویت‌بندی مسائل و مشکلات از آزمون ناپارامتریک فریدمن استفاده شد و به‌منظور تحلیل روابط علّی میان نیروهای محرک، فشارها، وضعیت‌ها، اثرات و پاسخ‌ها، مدل مفهومی DPSIR به‌عنوان چارچوب تحلیلی پژوهش به‌کار گرفته شد. یافته‌ها: در حوزه مخاطرات محیطی، "افزایش دمای منطقه و تغییر الگوی بارندگی ناشی از تغییرات اقلیمی" با میانگین رتبه 13/98 به‌عنوان مهم‌ترین چالش شناسایی شد. در حوزه مشکلات ‌محیط‌زیستی، "نبود نظارت مؤثر بر عملیات صنعتی و کشاورزی و بروز آلودگی‌های غیرقابل جبران محیط‌زیست" با میانگین رتبه 14/53 بالاترین اولویت را به خود اختصاص داد. در حوزه کشاورزی و منابع‌ طبیعی، "افزایش قیمت نهاده‌های کشاورزی مانند بذر و کود" و "نبود سیستم‌های مؤثر مدیریت پسماند" هر دو با میانگین رتبه 14/19 به‌عنوان مهم‌ترین مشکلات شناسایی شدند. نتایج آزمون فریدمن نشان داد که تفاوت معناداری میان اولویت مسائل و مشکلات در هر سه حوزه وجود دارد (Sig =0.000). تحلیل نتایج در قالب مدل DPSIR نشان داد که نیروهای محرک اجتماعی، اقتصادی و حاکمیتی نقش غالبی در شکل‌گیری این مشکلات دارند. نتیجه‌گیری: چالش‌های کشاورزی و منابع‌ طبیعی حوضه رودخانه اترک‌سفلی ماهیتی چندبُعدی، پیچیده و به‌هم‌پیوسته دارند و تداوم روندهای فعلی بهره‌برداری، پایداری اکولوژیکی و اقتصادی منطقه را با تهدید جدی روبرو می‌سازد. بنابراین، اتخاذ رویکردی جامع و یکپارچه در مدیریت منابع آب و خاک، تقویت هماهنگی نهادی، توسعه سیستم‌های نوین آبیاری، ارتقای نظارت محیط‌زیستی و مشارکت فعال جوامع محلی، از الزامات اساسی برای بهبود وضعیت کشاورزی، حفاظت از منابع ‌طبیعی و افزایش تاب‌آوری معیشتی و محیط‌زیستی در اترک‌سفلی است.

دانشگاه خوارزمی اقتصاد فضا و توسعه روستایی 2322-2131 15 56 2026 08 23 Identifying the Factors Explaining Indigenous Poultry Farming among Rural Residents in Mazandaran Province شناسایی عوامل مؤثر تبیین‌کنندۀ پرورش طیور بومی در میان روستاییان استان مازندران 10617 10.22034/serd.2026.10617 FA فاطمه قربانی پیرعلیدهی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران سمیه شیرزادی لسکوکلایه گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران فاطمه فرهادی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران Journal Article 2026 01 03 Objective: Indigenous poultry farming in rural areas can create entrepreneurship and employment opportunities for rural women, contribute to household protein supply, improve income, and support sustainable rural development. Despite these recognized benefits, participation in this rural activity remains relatively limited. Accordingly, identifying the factors influencing indigenous poultry farming among rural residents in Mazandaran Province may help strengthen their willingness to engage in this locally adapted activity. Methods: This study adopted a quantitative, applied, descriptive-survey research design. The statistical population comprised all indigenous poultry producers in Mazandaran Province, numbering 64,725 individuals. The researchers used a multistage sampling technique to select respondents and randomly selected 382 indigenous poultry producers as the study sample. Data were collected through a researcher-developed questionnaire. Content validity was assessed through consultation with experts, and the instrument’s reliability was confirmed using Cronbach’s alpha coefficient. Results: Individual–professional and social–environmental factors explained 73% and 36% of the variance in perceived usefulness and perceived ease of use, respectively. Perceived usefulness, attitude, subjective norm, and perceived behavioral control jointly explained 74% of the variance in behavioral intention. In addition, behavioral intention and perceived behavioral control together explained approximately 64% of the variance in indigenous poultry-farming behavior. Conclusions: The core explanatory mechanism of the proposed model lies in the effect of behavioral intention on the actual performance of indigenous poultry-farming behavior. Nevertheless, perceived behavioral control also represents a critical determinant and, in combination with behavioral intention, exerts an even stronger influence on the adoption of indigenous poultry farming. Key strategies recommended for developing indigenous poultry farming in Mazandaran Province include enhancing producers’ risk-taking capacity, improving technical knowledge and production skills, raising public awareness of indigenous poultry products, expanding producer cooperatives, and providing targeted low-interest bank loans. هدف: پرورش طیور بومی در روستاها موجب کارآفرینی و اشتغال برای زنان روستائی، تأمین پروتئین مورد نیاز، بهبود درآمد و توسعۀ روستایی پایدار خواهد شد. علی‌رغم فواید طیور بومی، استقبال از این فعالیت روستایی چندان مورد توجه قرار نگرفته‌است. بنابراین شناسایی عوامل مؤثر بر پرورش طیور بومی در بین روستائیان استان مازندران می‎تواند زمینه‎های بهبود تمایل روستائیان به انجام این فعالیت بومی را فراهم کند. روش پژوهش: پژوهش حاضر، کمّی و توصیفی- پیمایشی است. جامعۀ آماری کل بهرهبرداران طیور بومی در استان مازندران به تعداد 64725 نفر هستند. برای انتخاب افراد نمونه از روش نمونهگیری چندمرحلهای استفاده شد. 382 نفر از بهرهبرداران طیور بومی بهصورت تصادفی بهعنوان نمونه انتخاب شدند. دادههای مورد نیاز از طریق پرسشنامۀ محققساخته جمعآوری شد. روایی پرسشنامه با نظرخواهی از کارشناسان و پایایی با محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. یافته‌ها: عوامل فردی- حرفه‎ای و عوامل اجتماعی- محیطی 73 درصد از تغییرات درک مفیدبودن و 36 درصد از تغییرات درک آسانی کاربرد را تبیین می‎کنند. درک مفیدبودن، نگرش، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری درک‌شده در مجموع 74 درصد از تغییرات قصد رفتاری و کنترل رفتاری درک‌شده و قصد رفتاری نیز حدود 64 درصد از تغییرات رفتار پرورش طیور بومی را تبیین می‎کنند. نتیجه‌گیری: جوهرۀ اصلی مدل پیشنهادی در تمایل رفتاری بر بروز رفتار است اما کنترل رفتاری درک‌شده نیز متغیر مهمی است که در کنار قصد رفتاری حتی با شدت بیشتری نیز پرورش طیور بومی را تحت تأثیر قرار می‎دهد. افزایش قدرت ریسک‎پذیری تولیدکنندگان، ارتقای دانش و مهارت تولیدکنندگان، آگاهی‎رسانی عمومی برای مصرف طیور بومی، گسترش تعاونی تولیدکنندگان طیور بومی و عرضۀ وام‎های بانکی کم‎بهره و هدفمند از جمله پیشنهادهای توسعۀ پرورش طیور بومی در استان مازندران است.