fa عوامل موثر بر مکان‌یابی کاربری‌های اراضی در طرح‌های هادی روستایی پژوهشي Research <div style="text-align: justify; ">مکان‌یابی کاربری‌ها یکی از مراحل پایانی برنامه‌ریزی کاربری زمین است. از این رو، استقرار مطلوب کاربری‌ها، که خود متأثر از عوامل متنوع و متعدد می‌باشد، عامل اصلی در پایین نگه‌داشتن هزینه‌ها و بالا بردن قابلیت دسترسی است. هدف از این تحقیق بررسی عوامل موثر بر مکان‌یابی کاربری‌های پیشنهادی طرح هادی سکونتگاه‌های روستایی در ایران است. وجود معیارها و ضوابط گوناگون در انتخاب مکان مناسب برای کاربری‌های روستایی، استفاده از روش‌های تصمیم چند معیاری را ضروری می‌کند. یکی از پرکاربردترین و رایج‌ترین این روش‌ها فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی است. به این منظور، برای مکان‌یابی بهینه کاربری‌های پیشنهادی طرح هادی روستایی، شاخص‌ها و معرف‌هایی را شناسایی و برای تعیین امتیاز هر کدام، ماتریس‌های مقایسه دو به دویی شاخص‌ها در بین 30 نفر کارشناس از سه گروه اساتید دانشگاه، کارشناسان بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و مهندسان مشاور تهیه طرح هادی روستایی توزیع و تکمیل شد. در ادامه ارتباط بین اهداف، معیارها، زیر معیارها و معرف‌ها یک ساختار سلسله‌مراتبی تهیه شد. سپس ضریب اهمیت معیارها و زیر معیارها، وزن معرف‌ها و امتیاز نهایی شاخص‌ها و معرف‌ها محاسبه و سازگاری منطقی قضاوت‌ها بررسی شد. مراحل یادشده، با استفاده از نرم‌افزار Expert Choice، صورت گرفته است. نتایج به دست آمده نشان داد که از بین سه شاخص عوامل کمی، کیفی و نیازهای جامعه، به عنوان شاخص‌های اصلی در مکان‌یابی کاربری‌های پیشنهادی طرح هادی روستایی، شاخص نیازهای جامعه روستایی با وزن 413/0 بیش‌ترین تأثیر را دارد. که خود دارای چندین زیر معیار است و در این میان شاخص‌های آسایش و عدالت در توزیع کاربری‌ها با وزن‌های، 166/0 و 122/0 بالاترین وزن‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.</div> <div style="text-align: justify; "><span class="fontstyle0">Locational analysis of landuse is being considered as relatively final step regarding&nbsp;landuse Planning. It is being argued that the locational analysis is being influenced by&nbsp;many varied factors. However, optimum location is associated with great accessibility.&nbsp;This study tries to identify major factors responsible for proposed rural settlements&nbsp;guiding plan in Iran. Different involved criteria and measures with regard to optimum&nbsp;locational analysis of rural landuses demand application of multi decision making&nbsp;approach. This study applied AHP. As such, different indices regarding the optimum&nbsp;location of rural landuses proposed by rural guiding plan were identified. This is&nbsp;followed by construction of comparative binomial matrix in order to weigh these&nbsp;variables. These in turn were distributed among </span><span class="fontstyle2">٣٠ </span><span class="fontstyle0">experts extracted from university&nbsp;faculty members, high specialized official Islamic housing institution, and consulting&nbsp;engineers involved in preparation of guiding rural plan. Relationship between&nbsp;objectives, criteria, sub-criteria and indicators led to formation of hierarchical structure.&nbsp;It is followed by determination of magnitude, weight and scoring of criteria, sub-criteria&nbsp;and indicators which were done through expert choice. This study suggests that out of&nbsp;three important factors that are quantitative, qualitative and society&rsquo;s needs, proposed&nbsp;by rural guiding plan, rural community&rsquo;s need with weighing score of </span><span class="fontstyle2">٠.٤١٣ </span><span class="fontstyle0">is the most&nbsp;influential one. This criterion in turn possesses couple sub-criteria. This study suggests&nbsp;that comfort and justice with weighing score of </span><span class="fontstyle2">٠.١٦٦ </span><span class="fontstyle0">and </span><span class="fontstyle2">٠.١٢٢ </span><span class="fontstyle0">respectively represent&nbsp;the most prominent ones in this regard.</span></div> طرح هادی , مکان‌یابی , نیازهای روستاییان , کاربری اراضی , سکونتگاه روستایی , Guiding rural plan, Locational analysis, Rural needs, Landuses, Rural settlements. 35 54 http://serd.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-37&slc_lang=fa&sid=1 Aliakbar Anbestani علی اکبر عنابستانی dr.anabestani@yahoo.com 10031947532846001635 10031947532846001635 Yes Associate Prof. in Geography and Rural Planning, Ferdowsi University of Mashhad دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد Mehdi Javanshirii مهدی جوانشیری me.javan65@gmail.com 10031947532846001636 10031947532846001636 No Ph.D. Student of Geography and Rural planning, Ferdowsi University of Mashhad دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد