SPACE ECONOMY & RURAL DEVELOPMENT

en تاثیر تحولات ساختاری نامنظم بر توسعه‌نیافتگی سکونتگاه‌های روستایی (مورد: بخش مرکزی شهرستان منوجان) Analyzing the role of unfavorable and irregular structural-functional developments in the lack of development of rural settlements in the central district of Manojan Township تخصصي Special كاربردي Applicable هدف: نظام فضایی سکونتگاه‌های روستایی از دو جزء اصلی ساختارها و کارکردها تشکیل شده است. افزون بر این دو جزء، بحث عوامل و نیروهای دورنی نیز مطرح است که بر قابلیت‌ها و محدودیت‌های نظام سکونتگاهی اثرگذار می‌باشند، یعنی عوامل و نیروهای که در شکل‌دهی و تحول نظام سکونتگاهی دخالت دارند ولی در کنار نیرو‌های درونی، نیروهای بیرونی نیز مطرح است که به نوبه‌خود در فرآیند شکل‌پذیری و تحول نظام فضایی سکونتگاه‌های روستایی دخالت دارند؛ لذا در پژوهش سعی شده است، تاثیر تحولات ساختاری- کارکردی نامطلوب و بدون قاعده در عدم توسعه سکونتگاه‌های روستایی بخش مرکزی شهرستان منوجان در استان کرمان، مورد ارزیابی قرار گیرد. روش پژوهش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش، تعداد 66 روستای بخش مرکزی شهرستان منوجان با جمعیت 49428 نفر است. جهت نمونه گیری؛ با استفاده از فرمول کوکران، 379 نفر از روستاییان منطقه، محاسبه و بین آنها، پرسشنامه تکمیل شده است. روایی پرسشنامه تحقیق به شیوه صوری و محتوایی و نیز پایایی آن بر اساس آلفای کرونباخ به میزان83/0 تایید شد. برای تجزیه و تحلیل از آزمون‌های آماری با بهره‌گیری از نرم افزار SPSS استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش بیانگر آن است که بین نظام سکونتگاهی با رویکرد ساختاری-کارکردی و توسعه یافتگی سکونتگاه‌های روستایی بخش مرکزی منوجان رابطه معنادار وجود ندارد. بیشتر سکونتگاه‌های روستایی از حداقل خدمات و امکانات برخوردار نبوده و اکثر آنها طبق آزمون همبستگی پیرسون جزء روستاهای ناپایدار محسوب می‌شوند. همچنین بین مولفههای تحولات ساختاری-کارکردی و شاخصهای عدمتوسعهیافتگی رابطه معناداری وجود دارد. نتایج آزمون رگرسیون چندگانه توام با میزان 361/0 درصد، نشاندهنده تاثیرگذاری مولفههای ساختاری-کارکردی (متغیر مستقل) بر سطح توسعه سکونتگاهی (متغیر وابسته) روستاهای بخش مرکزی شهرستان منوجان میباشد و بیانگر آن است که این مولفهها، 6/41 درصد تغییرات در سطح توسعه سکونتگاهی روستاهای شهرستان منوجان را تبیین مینمایند. نتیجه‌گیری: طبق یافته‌های پژوهش سکونتگاه‌های روستایی بخش مرکزی منوجان به لحاظ توسعه‌یافتگی، ناپایدار به لحاظ پویش ساختاری-کارکردی، نامنظم و پراکنده و فاقد برخورداری از خدمات و امکانات می‌باشد.   <table class="MsoTableGrid" style="border-collapse:collapse; border:none"> <tbody> <tr> <td style="border-bottom:2px double black; width:454px; padding:0cm 7px 0cm 7px; height:171px; border-top:2px double black; border-right:none; border-left:none" valign="top">Objective: The rural settlement's spatial system comprises two primary elements of structures and functions. Furthermore, the discourse also delves into contemporary factors and forces influencing the settlement system's capabilities and constraints. These factors and forces play a role in the establishment and alteration of the settlement system, encompassing both internal and external influences. The study endeavors to assess the repercussions of unfavorable and erratic structural-functional alterations on the underdevelopment of rural settlements in the central district of Manujan Township. Methods: This research is applied in nature and adopts a descriptive-analytical approach. The study's statistical population consists of 66 settlements in the villages of central Manujan district, with a total population of 49428. Utilizing the Cochran formula, 379 individuals were selected through simple random sampling and proportional representation for questionnaire completion. Statistical tests were conducted using SPSS software. Results: Findings reveal a lack of significant correlation between the structural-functional approach to the settlement system and rural development in central district of Manujan Township. Most rural settlements lack basic services and amenities, leading to instability as identified by Pearson correlation analysis. Significant associations exist between structural-functional changes and developmental deficiencies. Multiple regression results highlight the impact of structural-functional components (independent variable) on residential development levels (dependent variable) within Manujan's Township villages. Conclusions: These components elucidate the residential landscape of central district of Manujan Township. Consequently, research findings indicate the unstable, irregular, and underserved nature of rural settlements in central district of Manujan Township. </td> </tr> </tbody> </table> کلیدواژه‌ها: رویکرد ساختاری, رویکرد کارکردی, سکونتگاه‌های روستایی, شهرستان منوجان, نظام فضایی. Keywords: Structural approach, Functional approach, Rural settlements, Manojan Township, Spatial system. 125 140 http://serd.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-168-4&slc_lang=en&sid=1 Seyed Hadi Tayebnia سیدهادی طیب نیا tayebnia@gep.usb.ac.ir 10031947532846007400 10031947532846007400 Yes University of Sistan and Baluchestan دانشگاه سیستان و بلوچستان Sdighe Barniani صدیقه برمیانی s.barmiany.ss@gmail.com 10031947532846007401 10031947532846007401 No University of Sistan and Baluchestan دانشگاه سیستان و بلوچستان